Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 29 trang 70 SBT Toán 11

Bài tập ôn tập (B – Tự luận)

Đề bài

Giả sử unu_n là số hạng thứ nn của dãy số (un)(u_n) và un=(1+5)n−(1−5)n2n5u_n = \dfrac{(1+\sqrt{5})^n - (1-\sqrt{5})^n}{2^n\sqrt{5}}.

a) Chứng tỏ rằng u1=1u_1 = 1, u2=1u_2 = 1 và un+2=un+1+unu_{n+2} = u_{n+1} + u_n với mọi n∈N∗n \in \mathbb{N}^*. Từ đó suy ra (un)(u_n) là dãy số Fibonacci.

b) Viết 11 số hạng đầu tiên của dãy Fibonacci và 10 tỉ số un+1un\dfrac{u_{n+1}}{u_n} đầu tiên. Tính lim⁡n→+∞un+1un\lim\limits_{n \to +\infty} \dfrac{u_{n+1}}{u_n}.

Lời giải

## a) Chứng tỏ u1=1u_1=1, u2=1u_2=1, un+2=un+1+unu_{n+2}=u_{n+1}+u_n

Tính u1u_1:
u1=(1+5)1−(1−5)1215=2525=1.u_1=\dfrac{(1+\sqrt5)^1-(1-\sqrt5)^1}{2^1\sqrt5}=\dfrac{2\sqrt5}{2\sqrt5}=1.

Tính u2u_2:
u2=(1+5)2−(1−5)2225=(6+25)−(6−25)45=4545=1.u_2=\dfrac{(1+\sqrt5)^2-(1-\sqrt5)^2}{2^2\sqrt5}=\dfrac{(6+2\sqrt5)-(6-2\sqrt5)}{4\sqrt5}=\dfrac{4\sqrt5}{4\sqrt5}=1.

Chứng minh hệ thức un+2=un+1+unu_{n+2}=u_{n+1}+u_n:

Đặt a=1+5a=1+\sqrt5 và b=1−5b=1-\sqrt5, khi đó un=an−bn2n5u_n=\dfrac{a^n-b^n}{2^n\sqrt5}.

Ta có:
a2=(1+5)2=6+25=2(1+5)+4=2a+4,a^2=(1+\sqrt5)^2=6+2\sqrt5=2(1+\sqrt5)+4=2a+4,
b2=(1−5)2=6−25=2(1−5)+4=2b+4.b^2=(1-\sqrt5)^2=6-2\sqrt5=2(1-\sqrt5)+4=2b+4.

Xét vế phải của hệ thức cần chứng minh và quy đồng về mẫu 2n+252^{n+2}\sqrt5:
un+1+un=an+1−bn+12n+15+an−bn2n5=2(an+1−bn+1)+4(an−bn)2n+25.u_{n+1}+u_n=\dfrac{a^{n+1}-b^{n+1}}{2^{n+1}\sqrt5}+\dfrac{a^n-b^n}{2^n\sqrt5}=\dfrac{2\left(a^{n+1}-b^{n+1}\right)+4\left(a^n-b^n\right)}{2^{n+2}\sqrt5}.

Tử số bằng:
an(2a+4)−bn(2b+4)=an⋅a2−bn⋅b2=an+2−bn+2.a^n(2a+4)-b^n(2b+4)=a^n\cdot a^2-b^n\cdot b^2=a^{n+2}-b^{n+2}.

Do đó:
un+1+un=an+2−bn+22n+25=un+2với mọi n∈N∗.u_{n+1}+u_n=\dfrac{a^{n+2}-b^{n+2}}{2^{n+2}\sqrt5}=u_{n+2}\quad\text{với mọi }n\in\mathbb{N}^*.

Kết luận: Dãy (un)(u_n) có u1=u2=1u_1=u_2=1 và un+2=un+1+unu_{n+2}=u_{n+1}+u_n nên (un)(u_n) chính là dãy số Fibonacci (đpcm).

##

b) 11 số hạng đầu, 10 tỉ số và giới hạn

11 số hạng đầu của dãy Fibonacci:
1; 1; 2; 3; 5; 8; 13; 21; 34; 55; 89.1;\ 1;\ 2;\ 3;\ 5;\ 8;\ 13;\ 21;\ 34;\ 55;\ 89.

10 tỉ số un+1un\dfrac{u_{n+1}}{u_n} đầu tiên:
11=1;21=2;32=1,5;53≈1,6667;85=1,6;\dfrac{1}{1}=1;\quad \dfrac{2}{1}=2;\quad \dfrac{3}{2}=1{,}5;\quad \dfrac{5}{3}\approx1{,}6667;\quad \dfrac{8}{5}=1{,}6;
138=1,625;2113≈1,6154;3421≈1,6190;5534≈1,6176;8955≈1,6182.\dfrac{13}{8}=1{,}625;\quad \dfrac{21}{13}\approx1{,}6154;\quad \dfrac{34}{21}\approx1{,}6190;\quad \dfrac{55}{34}\approx1{,}6176;\quad \dfrac{89}{55}\approx1{,}6182.

Tính giới hạn lim⁡n→+∞un+1un\lim\limits_{n\to+\infty}\dfrac{u_{n+1}}{u_n}:

Đặt α=1+52\alpha=\dfrac{1+\sqrt5}{2} và β=1−52\beta=\dfrac{1-\sqrt5}{2}, ta viết lại:
un=(1+5)n−(1−5)n2n5=αn−βn5.u_n=\dfrac{(1+\sqrt5)^n-(1-\sqrt5)^n}{2^n\sqrt5}=\dfrac{\alpha^n-\beta^n}{\sqrt5}.

Khi đó:
un+1un=αn+1−βn+1αn−βn.\dfrac{u_{n+1}}{u_n}=\dfrac{\alpha^{n+1}-\beta^{n+1}}{\alpha^n-\beta^n}.

Chia cả tử và mẫu cho αn\alpha^n (với α>0\alpha>0):
un+1un=α−β(βα)n1−(βα)n.\dfrac{u_{n+1}}{u_n}=\dfrac{\alpha-\beta\left(\dfrac{\beta}{\alpha}\right)^n}{1-\left(\dfrac{\beta}{\alpha}\right)^n}.

Vì ∣βα∣=∣1−51+5∣<1\left|\dfrac{\beta}{\alpha}\right|=\left|\dfrac{1-\sqrt5}{1+\sqrt5}\right|<1 nên (βα)n→0\left(\dfrac{\beta}{\alpha}\right)^n\to0 khi n→+∞n\to+\infty. Do đó:
lim⁡n→+∞un+1un=α−01−0=α=1+52≈1,618.\lim_{n\to+\infty}\dfrac{u_{n+1}}{u_n}=\dfrac{\alpha-0}{1-0}=\alpha=\dfrac{1+\sqrt5}{2}\approx1{,}618.

(Đây chính là tỉ số vàng, phù hợp với các tỉ số tính được ở trên đang dần ổn định quanh giá trị 1,6181{,}618.)

Đáp số

đpcm11 số hạng: 1; 1; 2; 3; 5; 8; 13; 21; 34; 55; 89. Giới hạn 1+52≈1,618\dfrac{1+\sqrt5}{2}\approx1,618

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.