Sách bài tập Toán 7 Tập một

Giải Bài 2.44 trang 34 SBT Toán 7

Bài tập

Đề bài

Không dùng máy tính, hãy cho biết số 11…1⏟101 chữ số 1\sqrt{\underbrace{11\ldots1}_{101\text{ chữ số }1}} là số hữu tỉ hay vô tỉ. Giải thích.

Lời giải

Gọi N=11…1⏟101 chữ số 1N = \underbrace{11\ldots1}_{101\text{ chữ số }1} là số tự nhiên gồm 101 chữ số 1.

Nhận xét. Với một số tự nhiên NN, căn bậc hai N\sqrt{N} là số hữu tỉ khi và chỉ khi NN là một số chính phương (bình phương của một số tự nhiên); ngược lại N\sqrt{N} là số vô tỉ.

Vậy ta chỉ cần xét xem NN có phải là số chính phương hay không.

Dùng tính chất của chữ số tận cùng. Ta chứng tỏ: *một số chính phương có chữ số hàng đơn vị bằng 1 thì chữ số hàng chục của nó phải là số chẵn.*

Thật vậy, một số chính phương tận cùng bằng 1 chỉ có thể là bình phương của một số tận cùng bằng 1 hoặc bằng 9.

- Nếu số đó tận cùng bằng 1, viết dạng 10k+110k+1:
(10k+1)2=100k2+20k+1.(10k+1)^2 = 100k^2 + 20k + 1.
Hai chữ số cuối do 20k+120k+1 quyết định, nên chữ số hàng chục là chữ số tận cùng của 2k2k, là số chẵn.

- Nếu số đó tận cùng bằng 9, viết dạng 10k+910k+9:
(10k+9)2=100k2+180k+81=100(k2+k)+80k+81.(10k+9)^2 = 100k^2 + 180k + 81 = 100(k^2+k) + 80k + 81.
Hai chữ số cuối do 80k+8180k+81 quyết định; chữ số hàng chục là chữ số tận cùng của 8k+88k+8, cũng là số chẵn.

Như vậy, mọi số chính phương tận cùng bằng 1 đều có chữ số hàng chục là số chẵn.

Áp dụng cho NN. Số NN có hai chữ số cuối là 11‾\overline{11}, tức chữ số hàng chục bằng 11 — là số lẻ. Điều này trái với tính chất vừa chứng minh. Do đó NN không là số chính phương.

Vì NN không là số chính phương nên N\sqrt{N} không viết được dưới dạng phân số, tức N\sqrt{N} là số vô tỉ.

Kiểm tra lại. NN tận cùng bằng 11‾\overline{11}, chữ số hàng chục là 11 (lẻ) ⇒\Rightarrow NN chắc chắn không phải số chính phương ⇒\Rightarrow N\sqrt{N} vô tỉ. Kết luận phù hợp.

Kết luận. Số 11…1⏟101\sqrt{\underbrace{11\ldots1}_{101}} là số vô tỉ.

Đáp số

Số vô tỉ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.