Giải Bài 2.44 trang 34 SBT Toán 7
Đề bài
Không dùng máy tính, hãy cho biết số là số hữu tỉ hay vô tỉ. Giải thích.
Lời giải
Gọi là số tự nhiên gồm 101 chữ số 1.
Nhận xét. Với một số tự nhiên , căn bậc hai là số hữu tỉ khi và chỉ khi là một số chính phương (bình phương của một số tự nhiên); ngược lại là số vô tỉ.
Vậy ta chỉ cần xét xem có phải là số chính phương hay không.
Dùng tính chất của chữ số tận cùng. Ta chứng tỏ: *một số chính phương có chữ số hàng đơn vị bằng 1 thì chữ số hàng chục của nó phải là số chẵn.*
Thật vậy, một số chính phương tận cùng bằng 1 chỉ có thể là bình phương của một số tận cùng bằng 1 hoặc bằng 9.
- Nếu số đó tận cùng bằng 1, viết dạng :
Hai chữ số cuối do quyết định, nên chữ số hàng chục là chữ số tận cùng của , là số chẵn.
- Nếu số đó tận cùng bằng 9, viết dạng :
Hai chữ số cuối do quyết định; chữ số hàng chục là chữ số tận cùng của , cũng là số chẵn.
Như vậy, mọi số chính phương tận cùng bằng 1 đều có chữ số hàng chục là số chẵn.
Áp dụng cho . Số có hai chữ số cuối là , tức chữ số hàng chục bằng — là số lẻ. Điều này trái với tính chất vừa chứng minh. Do đó không là số chính phương.
Vì không là số chính phương nên không viết được dưới dạng phân số, tức là số vô tỉ.
Kiểm tra lại. tận cùng bằng , chữ số hàng chục là (lẻ) chắc chắn không phải số chính phương vô tỉ. Kết luận phù hợp.
Kết luận. Số là số vô tỉ.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.