Sách bài tập Toán 8 Tập một

Giải Bài 3.26 trang 42 SBT Toán 8

Bài tập cuối chương III

Đề bài

Cho hình vuông ABCDABCD với tâm OO và có cạnh bằng 2 cm. Hai tia OxOx, OyOy tạo thành góc vuông. Tính diện tích của phần hình vuông nằm bên trong góc xOyxOy.

Lời giải

Phân tích. Hình vuông ABCDABCD có cạnh 22 cm nên diện tích toàn bộ hình vuông là:

SABCD=2⋅2=4 (cm2).S_{ABCD} = 2 \cdot 2 = 4 \ (\text{cm}^2).

Tâm OO là giao điểm hai đường chéo, cũng là tâm đối xứng quay của hình vuông: khi quay hình vuông quanh OO một góc 90∘90^\circ thì hình vuông biến thành chính nó (đỉnh A→B→C→D→AA \to B \to C \to D \to A).

Ý tưởng. Phần hình vuông nằm trong góc vuông xOyxOy chính là phần hình vuông bị "quét" bởi góc xOy^=90∘\widehat{xOy} = 90^\circ có đỉnh tại OO.

Xuất phát từ hai tia Ox, OyOx,\ Oy, ta thực hiện phép quay tâm OO góc 90∘90^\circ liên tiếp. Vì xOy^=90∘\widehat{xOy}=90^\circ nên:
- Phép quay 90∘90^\circ biến tia OxOx thành tia OyOy.
- Làm tiếp ba lần quay 90∘90^\circ, bốn góc vuông 90∘90^\circ ghép lại đúng bằng 360∘360^\circ quanh OO, nên bốn phần góc đó phủ kín toàn bộ hình vuông và không chồng lên nhau.

Lập luận. Mỗi phép quay 90∘90^\circ tâm OO biến hình vuông thành chính nó, đồng thời biến phần hình vuông trong góc xOyxOy thành phần hình vuông trong góc kế tiếp. Phép quay là một phép dời hình nên bảo toàn diện tích, do đó bốn phần ấy bằng nhau về diện tích.

Vì bốn phần bằng nhau và phủ kín hình vuông nên diện tích phần hình vuông nằm trong góc xOyxOy là:

S=14 SABCD=14⋅4=1 (cm2).S = \frac{1}{4} \, S_{ABCD} = \frac{1}{4} \cdot 4 = 1 \ (\text{cm}^2).

Nhận xét (kiểm tra lại). Kết quả này không phụ thuộc vào vị trí cụ thể của hai tia Ox, OyOx,\ Oy (chỉ cần chúng vuông góc và có đỉnh tại tâm OO). Thử với trường hợp đặc biệt Ox, OyOx,\ Oy trùng hai đường chéo: khi đó phần trong góc xOyxOy đúng là một trong bốn tam giác bằng nhau do hai đường chéo chia ra, mỗi tam giác có diện tích 44=1 cm2\dfrac{4}{4}=1\ \text{cm}^2 — phù hợp với đáp số.

Vậy diện tích phần hình vuông nằm bên trong góc xOyxOy bằng 1 cm21\ \text{cm}^2.

Đáp số

1 cm²

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.