Giải Bài 5.21 trang 74 SBT Toán 8
Đề bài
Biểu đồ Hình 5.13 biểu diễn xếp hạng thế giới của đội tuyển bóng đá nam Việt Nam và Thái Lan vào tháng 10 trong 10 năm từ năm 2013 đến năm 2022.
a) Dữ liệu được biểu diễn trên biểu đồ Hình 5.13 và biểu đồ Hình 5.3 có như nhau?
b) Dãy số liệu về xếp hạng thế giới của bóng đá nam Việt Nam là dãy số liệu rời rạc hay liên tục?
c) So sánh sự khác nhau trong việc biểu diễn các trục ở Hình 5.13 và Hình 5.3. Biểu diễn như ở Hình 5.13 có ưu điểm gì trong việc nhận ra xu thế của thứ hạng?
Hình 5.3: Biểu đồ đoạn thẳng "Xếp hạng FIFA của bóng đá nam Việt Nam và Thái Lan trong 10 năm" (theo Liên đoàn Bóng đá Thế giới FIFA). Trục ngang (Năm) ở phía dưới biểu đồ, từ 2013 đến 2022. Trục đứng (Hạng) ở bên trái, số nhỏ ở trên — các mốc từ trên xuống: 50, 70, 90, 110, 130, 150, 170, 190 (thứ hạng tốt hơn/số nhỏ hơn nằm phía trên). Hai đường: Việt Nam (màu xanh lam) và Thái Lan (màu xám). Nhãn in trực tiếp trên từng điểm:
| Năm | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Việt Nam | 144 | 136 | 149 | 136 | 121 | 102 | 97 | 94 | 98 | 96 |
| Thái Lan | 146 | 165 | 145 | 146 | 138 | 121 | 109 | 113 | 117 | 111 |
Hình 5.13: Biểu đồ đoạn thẳng "Xếp hạng FIFA của bóng đá Việt Nam và Thái Lan trong 10 năm" (theo Liên đoàn bóng đá thế giới FIFA). Khác Hình 5.3 ở chỗ trục ngang (Năm) được đặt ở phía TRÊN biểu đồ. Trục đứng (Hạng) ở bên trái, số nhỏ ở trên — các mốc từ trên xuống: 50, 70, 90, 110, 130, 150, 170, 190; nhờ trục đảo chiều này, đường đi lên trên hình đồng nghĩa với thứ hạng được cải thiện (số nhỏ hơn). Hai đường: Việt Nam (màu xanh lam) và Thái Lan (màu xám).
Nhãn in trực tiếp trên từng điểm:
| Năm | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Việt Nam | 144 | 136 | 149 | 136 | 121 | 102 | 97 | 94 | 98 | 96 |
| Thái Lan | 146 | 165 | 145 | 146 | 138 | 121 | 109 | 113 | 117 | 111 |
Lưu ý khi so sánh hai hình: Hình 5.3 và Hình 5.13 biểu diễn cùng một bảng số liệu — tất cả các năm 2013–2022 hai hình in cùng số, kể cả năm 2015 (Việt Nam 149, Thái Lan 145); hai hình chỉ khác nhau ở cách đặt trục.
Lời giải
a) Dữ liệu trên Hình 5.13 và Hình 5.3 có như nhau không?
Có. Hai biểu đồ cùng biểu diễn một bảng số liệu về xếp hạng thế giới của đội tuyển bóng đá nam Việt Nam và Thái Lan trong 10 năm (2013 – 2022):
| Năm | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Việt Nam | 144 | 136 | 149 | 136 | 121 | 102 | 97 | 94 | 98 | 96 |
| Thái Lan | 146 | 165 | 145 | 146 | 138 | 121 | 109 | 113 | 117 | 111 |
Mọi năm (kể cả năm 2015: Việt Nam , Thái Lan ) đều in cùng số ở cả hai hình. Vậy dữ liệu được biểu diễn là như nhau; hai hình chỉ khác nhau ở cách đặt (vẽ) các trục.
b) Dãy số liệu xếp hạng của bóng đá nam Việt Nam là rời rạc hay liên tục?
Dãy số liệu đó là . Đây đều là các số nguyên dương (thứ hạng đếm được, không nhận mọi giá trị trung gian trong một khoảng). Do đó đây là dãy số liệu rời rạc.
c) So sánh cách biểu diễn các trục và ưu điểm của Hình 5.13
*Khác nhau về trục:*
- Ở Hình 5.3, trục ngang (Năm) được đặt ở phía dưới biểu đồ.
- Ở Hình 5.13, trục ngang (Năm) được đặt ở phía trên biểu đồ.
(Cả hai hình đều để trục đứng (Hạng) ở bên trái với số nhỏ — tức thứ hạng tốt hơn — nằm ở phía trên.)
*Ưu điểm của cách biểu diễn ở Hình 5.13:* Khi trục năm đặt ở phía trên và trục hạng có thứ hạng tốt (số nhỏ) ở phía trên, thì đường biểu diễn đi lên tương ứng với thứ hạng được cải thiện (lên hạng), còn đường đi xuống tương ứng với tụt hạng. Điều này phù hợp với trực giác "đi lên là tốt hơn", nên giúp dễ dàng nhận ra xu thế thứ hạng của đội tuyển (đang tiến bộ hay đi xuống) hơn so với Hình 5.3.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.