Sách bài tập Toán 8 Tập hai

Giải Bài 9.42 trang 62 SBT Toán 8

Bài 36. Các trường hợp đồng dạng của hai tam giác vuông

Đề bài

Những điều kiện nào dưới đây kéo theo hai tam giác vuông đồng dạng.
(1) Một góc nhọn của tam giác này bằng một góc nhọn của tam giác kia.
(2) Một cạnh góc vuông của tam giác này bằng một cạnh góc vuông của tam giác kia.
(3) Hai cạnh góc vuông của tam giác này tỉ lệ với hai cạnh góc vuông của tam giác kia.
(4) Một góc nhọn của tam giác này phụ với một góc nhọn của tam giác kia.
(5) Cạnh huyền của tam giác này bằng cạnh huyền của tam giác kia.
(6) Một cạnh góc vuông và cạnh huyền của tam giác này tỉ lệ với một cạnh góc vuông và cạnh huyền của tam giác kia.

Lời giải

Hai tam giác vuông đã có một cặp góc vuông bằng nhau (90∘90^\circ). Vì vậy, chỉ cần thêm một điều kiện đủ để kết luận đồng dạng. Ta xét từng điều kiện.

a) Điều kiện (1): Một góc nhọn của tam giác này bằng một góc nhọn của tam giác kia.

Hai tam giác vuông đã có một cặp góc bằng nhau là góc vuông, nay thêm một cặp góc nhọn bằng nhau nên chúng đồng dạng theo trường hợp góc – góc (g.g). Điều kiện (1) kéo theo đồng dạng.

b) Điều kiện (2): Một cạnh góc vuông của tam giác này *bằng* một cạnh góc vuông của tam giác kia.

Đây chỉ là hai đoạn thẳng bằng nhau, không nói gì về tỉ lệ các cạnh còn lại. Ví dụ tam giác vuông có hai cạnh góc vuông 33 và 33 với tam giác vuông có hai cạnh góc vuông 33 và 55: chúng có một cạnh góc vuông bằng nhau nhưng không đồng dạng. Điều kiện (2) không kéo theo đồng dạng.

c) Điều kiện (3): Hai cạnh góc vuông của tam giác này tỉ lệ với hai cạnh góc vuông của tam giác kia.

Hai cạnh góc vuông tỉ lệ, lại kẹp giữa hai góc vuông bằng nhau, nên hai tam giác đồng dạng theo trường hợp cạnh – góc – cạnh (c.g.c). Điều kiện (3) kéo theo đồng dạng.

d) Điều kiện (4): Một góc nhọn của tam giác này phụ với một góc nhọn của tam giác kia.

Gọi góc nhọn của tam giác thứ nhất là α\alpha và góc nhọn của tam giác thứ hai là β\beta, với α+β=90∘\alpha + \beta = 90^\circ. Trong tam giác vuông thứ hai, góc nhọn còn lại bằng 90∘−β=α90^\circ - \beta = \alpha. Vậy tam giác thứ hai có một góc nhọn bằng α\alpha, đúng bằng góc nhọn của tam giác thứ nhất. Hai tam giác vuông có một cặp góc nhọn bằng nhau nên đồng dạng (g.g). Điều kiện (4) kéo theo đồng dạng.

e) Điều kiện (5): Cạnh huyền của tam giác này *bằng* cạnh huyền của tam giác kia.

Chỉ có hai cạnh huyền bằng nhau, không ràng buộc được các cạnh còn lại. Ví dụ tam giác vuông cạnh huyền 55 với hai cạnh góc vuông 3;43; 4 và tam giác vuông cạnh huyền 55 có hai cạnh góc vuông 1;241; \sqrt{24}: cùng cạnh huyền nhưng không đồng dạng. Điều kiện (5) không kéo theo đồng dạng.

f) Điều kiện (6): Một cạnh góc vuông và cạnh huyền của tam giác này tỉ lệ với một cạnh góc vuông và cạnh huyền của tam giác kia.

Đây chính là trường hợp đồng dạng của hai tam giác vuông: nếu cạnh huyền và một cạnh góc vuông của tam giác vuông này tỉ lệ với cạnh huyền và một cạnh góc vuông của tam giác vuông kia thì hai tam giác đó đồng dạng. Điều kiện (6) kéo theo đồng dạng.

Kết luận: Các điều kiện kéo theo hai tam giác vuông đồng dạng là (1), (3), (4), (6).

Đáp số

(1): có đồng dạng(2): không(3): có đồng dạng(4): có đồng dạng(5): không(6): có đồng dạng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.