Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 2.4 trang 23 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Giải các phương trình sau:

a) 5x−13x+2−5x+23x=0\dfrac{5x-1}{3x+2} - \dfrac{5x+2}{3x} = 0;

b) 6x−52x−1−9x3x−1=0\dfrac{6x-5}{2x-1} - \dfrac{9x}{3x-1} = 0.

Lời giải

a) 5x−13x+2−5x+23x=0\dfrac{5x-1}{3x+2} - \dfrac{5x+2}{3x} = 0

Điều kiện xác định: 3x+2≠03x + 2 \neq 0 và 3x≠03x \neq 0, tức là x≠−23x \neq -\dfrac{2}{3} và x≠0x \neq 0.

Chuyển vế:

5x−13x+2=5x+23x\dfrac{5x-1}{3x+2} = \dfrac{5x+2}{3x}

Nhân chéo hai vế:

(5x−1)⋅3x=(5x+2)(3x+2)(5x-1)\cdot 3x = (5x+2)(3x+2)

15x2−3x=15x2+16x+415x^2 - 3x = 15x^2 + 16x + 4

Rút gọn 15x215x^2 ở hai vế:

−3x=16x+4-3x = 16x + 4

−19x=4  ⇒  x=−419-19x = 4 \;\Rightarrow\; x = -\dfrac{4}{19}

Giá trị x=−419x = -\dfrac{4}{19} thỏa mãn điều kiện xác định (≠0\neq 0 và ≠−23\neq -\dfrac{2}{3}) nên nhận.

Kiểm tra: với x=−419x = -\dfrac{4}{19} thì 5x−1=−2019−1=−39195x-1 = -\dfrac{20}{19}-1 = -\dfrac{39}{19}, 3x+2=−1219+2=26193x+2 = -\dfrac{12}{19}+2 = \dfrac{26}{19}, nên 5x−13x+2=−3926=−32\dfrac{5x-1}{3x+2} = -\dfrac{39}{26} = -\dfrac{3}{2}. Mặt khác 5x+2=−2019+2=18195x+2 = -\dfrac{20}{19}+2 = \dfrac{18}{19}, 3x=−12193x = -\dfrac{12}{19}, nên 5x+23x=18−12=−32\dfrac{5x+2}{3x} = \dfrac{18}{-12} = -\dfrac{3}{2}. Hai vế bằng nhau, hiệu bằng 00 (đúng).

Vậy phương trình có nghiệm x=−419x = -\dfrac{4}{19}.

b) 6x−52x−1−9x3x−1=0\dfrac{6x-5}{2x-1} - \dfrac{9x}{3x-1} = 0

Điều kiện xác định: 2x−1≠02x - 1 \neq 0 và 3x−1≠03x - 1 \neq 0, tức là x≠12x \neq \dfrac{1}{2} và x≠13x \neq \dfrac{1}{3}.

Chuyển vế:

6x−52x−1=9x3x−1\dfrac{6x-5}{2x-1} = \dfrac{9x}{3x-1}

Nhân chéo hai vế:

(6x−5)(3x−1)=9x(2x−1)(6x-5)(3x-1) = 9x(2x-1)

18x2−21x+5=18x2−9x18x^2 - 21x + 5 = 18x^2 - 9x

Rút gọn 18x218x^2 ở hai vế:

−21x+5=−9x-21x + 5 = -9x

5=12x  ⇒  x=5125 = 12x \;\Rightarrow\; x = \dfrac{5}{12}

Giá trị x=512x = \dfrac{5}{12} thỏa mãn điều kiện xác định (≠12=612\neq \dfrac{1}{2} = \dfrac{6}{12} và ≠13=412\neq \dfrac{1}{3} = \dfrac{4}{12}) nên nhận.

Kiểm tra: với x=512x = \dfrac{5}{12} thì 6x−5=3012−5=−3012=−526x-5 = \dfrac{30}{12}-5 = -\dfrac{30}{12} = -\dfrac{5}{2}, 2x−1=1012−1=−212=−162x-1 = \dfrac{10}{12}-1 = -\dfrac{2}{12} = -\dfrac{1}{6}, nên 6x−52x−1=−5/2−1/6=15\dfrac{6x-5}{2x-1} = \dfrac{-5/2}{-1/6} = 15. Mặt khác 9x=4512=1549x = \dfrac{45}{12} = \dfrac{15}{4}, 3x−1=1512−1=312=143x-1 = \dfrac{15}{12}-1 = \dfrac{3}{12} = \dfrac{1}{4}, nên 9x3x−1=15/41/4=15\dfrac{9x}{3x-1} = \dfrac{15/4}{1/4} = 15. Hai vế bằng nhau, hiệu bằng 00 (đúng).

Vậy phương trình có nghiệm x=512x = \dfrac{5}{12}.

Đáp số

x=−419x = -\dfrac{4}{19}x=512x = \dfrac{5}{12}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.