Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 3.10 trang 34 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Không dùng MTCT, chứng minh rằng các biểu thức sau có giá trị là số nguyên:

a) 8+15⋅8−15\sqrt{8+\sqrt{15}}\cdot\sqrt{8-\sqrt{15}};

b) (6−11+6+11)2\left(\sqrt{6-\sqrt{11}}+\sqrt{6+\sqrt{11}}\right)^2.

Lời giải

a) 8+15⋅8−15\sqrt{8+\sqrt{15}}\cdot\sqrt{8-\sqrt{15}}

Vì 8+15>08+\sqrt{15}>0 và 8−15>08-\sqrt{15}>0 (do 15<16=4<8\sqrt{15}<\sqrt{16}=4<8) nên các căn thức đều xác định.

Áp dụng quy tắc nhân các căn bậc hai a⋅b=ab\sqrt{a}\cdot\sqrt{b}=\sqrt{ab} (với a,b≥0a,b\ge 0):

8+15⋅8−15=(8+15)(8−15).\sqrt{8+\sqrt{15}}\cdot\sqrt{8-\sqrt{15}}=\sqrt{(8+\sqrt{15})(8-\sqrt{15})}.

Dùng hằng đẳng thức (A+B)(A−B)=A2−B2(A+B)(A-B)=A^2-B^2:

(8+15)(8−15)=82−(15)2=64−15=49.(8+\sqrt{15})(8-\sqrt{15})=8^2-(\sqrt{15})^2=64-15=49.

Do đó:

8+15⋅8−15=49=7.\sqrt{8+\sqrt{15}}\cdot\sqrt{8-\sqrt{15}}=\sqrt{49}=7.

Vậy biểu thức có giá trị là số nguyên 77 (đpcm).

b) (6−11+6+11)2\left(\sqrt{6-\sqrt{11}}+\sqrt{6+\sqrt{11}}\right)^2

Vì 11<36=6\sqrt{11}<\sqrt{36}=6 nên 6−11>06-\sqrt{11}>0 và 6+11>06+\sqrt{11}>0, các căn thức đều xác định.

Gọi A=(6−11+6+11)2A=\left(\sqrt{6-\sqrt{11}}+\sqrt{6+\sqrt{11}}\right)^2. Dùng hằng đẳng thức (a+b)2=a2+2ab+b2(a+b)^2=a^2+2ab+b^2:

A=(6−11)2+2⋅6−11⋅6+11+(6+11)2.A=\left(\sqrt{6-\sqrt{11}}\right)^2+2\cdot\sqrt{6-\sqrt{11}}\cdot\sqrt{6+\sqrt{11}}+\left(\sqrt{6+\sqrt{11}}\right)^2.

Ta có (6−11)2=6−11\left(\sqrt{6-\sqrt{11}}\right)^2=6-\sqrt{11} và (6+11)2=6+11\left(\sqrt{6+\sqrt{11}}\right)^2=6+\sqrt{11}, nên:

(6−11)2+(6+11)2=(6−11)+(6+11)=12.\left(\sqrt{6-\sqrt{11}}\right)^2+\left(\sqrt{6+\sqrt{11}}\right)^2=(6-\sqrt{11})+(6+\sqrt{11})=12.

Tính phần tích:

6−11⋅6+11=(6−11)(6+11)=62−(11)2=36−11=25=5.\sqrt{6-\sqrt{11}}\cdot\sqrt{6+\sqrt{11}}=\sqrt{(6-\sqrt{11})(6+\sqrt{11})}=\sqrt{6^2-(\sqrt{11})^2}=\sqrt{36-11}=\sqrt{25}=5.

Suy ra:

A=12+2⋅5=12+10=22.A=12+2\cdot 5=12+10=22.

Vậy biểu thức có giá trị là số nguyên 2222 (đpcm).

Đáp số

7 (đpcm)22 (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.