Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.15 trang 46 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Dùng định nghĩa tỉ số lượng giác sin⁡α\sin\alpha, cos⁡α\cos\alpha, tan⁡α\tan\alpha, cot⁡α\cot\alpha hãy chứng minh rằng:

a) tan⁡α=sin⁡αcos⁡α\tan\alpha = \dfrac{\sin\alpha}{\cos\alpha}; cot⁡α=cos⁡αsin⁡α\cot\alpha = \dfrac{\cos\alpha}{\sin\alpha};

b) 1+tan⁡2α=1cos⁡2α1 + \tan^2\alpha = \dfrac{1}{\cos^2\alpha}.

Lời giải

Thiết lập. Xét tam giác ABCABC vuông tại CC, có A^=α\widehat{A}=\alpha (với 0∘<α<90∘0^\circ<\alpha<90^\circ). Đặt:

- BC=aBC=a (cạnh đối của góc α\alpha),
- AC=bAC=b (cạnh kề của góc α\alpha),
- AB=cAB=c (cạnh huyền).

Theo định nghĩa tỉ số lượng giác của góc nhọn:
sin⁡α=ac,cos⁡α=bc,tan⁡α=ab,cot⁡α=ba.\sin\alpha=\dfrac{a}{c},\quad \cos\alpha=\dfrac{b}{c},\quad \tan\alpha=\dfrac{a}{b},\quad \cot\alpha=\dfrac{b}{a}.

a) Chứng minh tan⁡α=sin⁡αcos⁡α\tan\alpha=\dfrac{\sin\alpha}{\cos\alpha} và cot⁡α=cos⁡αsin⁡α\cot\alpha=\dfrac{\cos\alpha}{\sin\alpha}.

Ta có:
sin⁡αcos⁡α=acbc=ac⋅cb=ab=tan⁡α.\dfrac{\sin\alpha}{\cos\alpha}=\dfrac{\dfrac{a}{c}}{\dfrac{b}{c}}=\dfrac{a}{c}\cdot\dfrac{c}{b}=\dfrac{a}{b}=\tan\alpha.

Tương tự:
cos⁡αsin⁡α=bcac=bc⋅ca=ba=cot⁡α.\dfrac{\cos\alpha}{\sin\alpha}=\dfrac{\dfrac{b}{c}}{\dfrac{a}{c}}=\dfrac{b}{c}\cdot\dfrac{c}{a}=\dfrac{b}{a}=\cot\alpha.

Vậy tan⁡α=sin⁡αcos⁡α\tan\alpha=\dfrac{\sin\alpha}{\cos\alpha} và cot⁡α=cos⁡αsin⁡α\cot\alpha=\dfrac{\cos\alpha}{\sin\alpha} (đpcm).

b) Chứng minh 1+tan⁡2α=1cos⁡2α1+\tan^2\alpha=\dfrac{1}{\cos^2\alpha}.

Theo định nghĩa, tan⁡α=ab\tan\alpha=\dfrac{a}{b} nên:
1+tan⁡2α=1+a2b2=b2+a2b2.1+\tan^2\alpha=1+\dfrac{a^2}{b^2}=\dfrac{b^2+a^2}{b^2}.

Vì tam giác ABCABC vuông tại CC nên theo định lí Pythagore: a2+b2=c2a^2+b^2=c^2. Do đó:
1+tan⁡2α=c2b2=1b2c2=1(bc)2=1cos⁡2α.1+\tan^2\alpha=\dfrac{c^2}{b^2}=\dfrac{1}{\dfrac{b^2}{c^2}}=\dfrac{1}{\left(\dfrac{b}{c}\right)^2}=\dfrac{1}{\cos^2\alpha}.

Vậy 1+tan⁡2α=1cos⁡2α1+\tan^2\alpha=\dfrac{1}{\cos^2\alpha} (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.