Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.18 trang 48 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại AA với đường cao AHAH. Hãy tính cos⁡C\cos C theo hai cách và suy ra AC2=BC⋅HCAC^2 = BC \cdot HC.

Lời giải

Phân tích. Tam giác ABCABC vuông tại AA, đường cao AHAH (HH thuộc BCBC). Góc CC là góc nhọn chung của hai tam giác vuông ABCABC (vuông tại AA) và AHCAHC (vuông tại HH), nên ta tính cos⁡C\cos C theo cả hai tam giác đó.

a) Cách 1 — xét tam giác vuông ABCABC.

Tam giác ABCABC vuông tại AA nên BCBC là cạnh huyền. Với góc nhọn CC, cạnh kề là ACAC, cạnh huyền là BCBC. Do đó:
cos⁡C=ACBC.\cos C = \dfrac{AC}{BC}.

b) Cách 2 — xét tam giác vuông AHCAHC.

Vì AH⊥BCAH \perp BC nên tam giác AHCAHC vuông tại HH, có cạnh huyền là ACAC. Với góc nhọn CC, cạnh kề là HCHC, cạnh huyền là ACAC. Do đó:
cos⁡C=HCAC.\cos C = \dfrac{HC}{AC}.

c) Suy ra AC2=BC⋅HCAC^2 = BC \cdot HC.

Hai cách trên cùng tính cos⁡C\cos C của một góc CC, nên hai kết quả bằng nhau:
ACBC=HCAC.\dfrac{AC}{BC} = \dfrac{HC}{AC}.

Nhân chéo hai tỉ số (các độ dài đều dương) ta được:
AC⋅AC=BC⋅HC⇒AC2=BC⋅HC.(đpcm)AC \cdot AC = BC \cdot HC \quad\Rightarrow\quad AC^2 = BC \cdot HC. \qquad \text{(đpcm)}

Kiểm tra lại. Lấy ví dụ AB=3AB = 3, AC=4AC = 4 thì BC=5BC = 5. Khi đó AC2=16AC^2 = 16, suy ra HC=AC2BC=165=3,2HC = \dfrac{AC^2}{BC} = \dfrac{16}{5} = 3{,}2. Kiểm tra cos⁡C\cos C cách 1: ACBC=45=0,8\dfrac{AC}{BC} = \dfrac{4}{5} = 0{,}8; cách 2: HCAC=3,24=0,8\dfrac{HC}{AC} = \dfrac{3{,}2}{4} = 0{,}8. Hai cách cho cùng một giá trị, hệ thức đúng.

Đáp số

cos⁡C=ACBC\cos C = \dfrac{AC}{BC}cos⁡C=HCAC\cos C = \dfrac{HC}{AC}đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.