Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.25 trang 50 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Hai trạm quan trắc tàu biển đặt ở hai mỏm núi AA và BB cách nhau 2 km, nhìn thấy chiếc tàu CC ở phía xa với với CAB^=50∘\widehat{CAB} = 50^\circ, CBA^=45∘\widehat{CBA} = 45^\circ (H.4.14). Hỏi tàu còn cách đường thẳng ABAB bao nhiêu mét?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 50 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.14: Tam giác ABCABC với AA ở đỉnh trên bên trái, BB ở đỉnh trên bên phải, CC ở dưới. Góc tại AA (góc CAB^\widehat{CAB}) bằng 50∘50^\circ, góc tại BB (góc CBA^\widehat{CBA}) bằng 45∘45^\circ. Đoạn ABAB nằm ngang phía trên, đỉnh CC nằm phía dưới giữa hai điểm.

Lời giải

Phân tích. Tàu CC cách đường thẳng ABAB một khoảng bằng độ dài đoạn vuông góc hạ từ CC xuống ABAB.

Bước 1. Dựng hình và đặt ẩn.
Kẻ CH⊥ABCH \perp AB tại HH (với HH nằm giữa AA và BB vì hai góc CAB^, CBA^\widehat{CAB},\ \widehat{CBA} đều nhọn). Khoảng cách cần tìm chính là CHCH.

Đặt AH=xAH = x (km), BH=yBH = y (km), điều kiện x>0, y>0x > 0,\ y > 0.

Bước 2. Lập hệ phương trình.
Vì HH nằm giữa AA và BB nên:
x+y=AB=2.(1)x + y = AB = 2. \quad (1)

Xét tam giác vuông ACHACH (vuông tại HH), góc CAH^=50∘\widehat{CAH} = 50^\circ:
CH=AH⋅tan⁡50∘=xtan⁡50∘.CH = AH\cdot\tan 50^\circ = x\tan 50^\circ.

Xét tam giác vuông BCHBCH (vuông tại HH), góc CBH^=45∘\widehat{CBH} = 45^\circ:
CH=BH⋅tan⁡45∘=y.CH = BH\cdot\tan 45^\circ = y.

Hai biểu thức cùng bằng CHCH nên:
xtan⁡50∘=y.(2)x\tan 50^\circ = y. \quad (2)

Ta được hệ phương trình bậc nhất hai ẩn:
{x+y=2xtan⁡50∘=y\begin{cases} x + y = 2 \\ x\tan 50^\circ = y \end{cases}

Bước 3. Giải hệ.
Thế y=xtan⁡50∘y = x\tan 50^\circ từ (2)(2) vào (1)(1):
x+xtan⁡50∘=2  ⇒  x(1+tan⁡50∘)=2  ⇒  x=21+tan⁡50∘.x + x\tan 50^\circ = 2 \;\Rightarrow\; x\left(1 + \tan 50^\circ\right) = 2 \;\Rightarrow\; x = \dfrac{2}{1 + \tan 50^\circ}.

Với tan⁡50∘≈1,1918\tan 50^\circ \approx 1{,}1918:
x=21+1,1918≈0,9125 (km).x = \dfrac{2}{1 + 1{,}1918} \approx 0{,}9125 \ (\text{km}).

Suy ra khoảng cách:
CH=xtan⁡50∘≈0,9125×1,1918≈1,0875 (km).CH = x\tan 50^\circ \approx 0{,}9125 \times 1{,}1918 \approx 1{,}0875 \ (\text{km}).

Bước 4. Kiểm tra lại (bằng định lí sin).
Ta có ACB^=180∘−50∘−45∘=85∘\widehat{ACB} = 180^\circ - 50^\circ - 45^\circ = 85^\circ. Theo định lí sin:
AC=ABsin⁡CBA^sin⁡ACB^=2sin⁡45∘sin⁡85∘≈1,4196 (km).AC = \dfrac{AB\sin\widehat{CBA}}{\sin\widehat{ACB}} = \dfrac{2\sin 45^\circ}{\sin 85^\circ} \approx 1{,}4196 \ (\text{km}).
Khi đó CH=ACsin⁡50∘≈1,4196×0,7660≈1,0875CH = AC\sin 50^\circ \approx 1{,}4196 \times 0{,}7660 \approx 1{,}0875 (km). Kết quả trùng khớp.

Kết luận. Tàu còn cách đường thẳng ABAB khoảng
CH≈1,0875 km=1087,5 m≈1088 m.CH \approx 1{,}0875 \ \text{km} = 1087{,}5 \ \text{m} \approx 1088 \ \text{m}.

Đáp số

Tàu cách đường thẳng ABAB khoảng CH≈1,0875CH \approx 1{,}0875 km ≈1088\approx 1088 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.