Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.13 trang 62 SBT Toán 9

Bài tập cuối chương V

Đề bài

Trên bờ của một cái ao cá hình tròn, người ta dựng ba cái chòi câu cá tại các điểm A,BA, B và CC. Biết rằng tam giác ABCABC cân tại BB và có AB=BC=10AB = BC = 10 m, ABC^=120∘\widehat{ABC} = 120^\circ (H.5.5).

a) Tính bán kính của ao cá.

b) Tính độ dài quãng đường (men theo bờ ao) từ chòi AA đến chòi BB và chòi CC (làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ nhất).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 62 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.5: Đường tròn tâm OO. Ba điểm A,B,CA, B, C nằm trên đường tròn; BB ở phía trên, AA bên trái, CC bên phải. Tam giác ABCABC cân tại BB với AB=BC=10AB = BC = 10 m và góc ABC^=120∘\widehat{ABC} = 120^\circ tại đỉnh BB.

Lời giải

Phân tích chung. Tam giác ABCABC nội tiếp đường tròn tâm OO (bờ ao), cân tại BB với AB=BC=10AB = BC = 10 m và ABC^=120∘\widehat{ABC} = 120^\circ. Hai góc ở đáy bằng nhau:
BAC^=BCA^=180∘−120∘2=30∘.\widehat{BAC} = \widehat{BCA} = \frac{180^\circ - 120^\circ}{2} = 30^\circ.

Gọi MM là trung điểm ACAC. Vì tam giác cân tại BB nên BM⊥ACBM \perp AC. Trong tam giác vuông ABMABM có ABM^=60∘\widehat{ABM} = 60^\circ:
AM=AB⋅sin⁡60∘=10⋅32=53 (m) ⇒ AC=2AM=103 (m).AM = AB\cdot\sin 60^\circ = 10\cdot\frac{\sqrt3}{2} = 5\sqrt3 \ (\text{m}) \ \Rightarrow\ AC = 2AM = 10\sqrt3 \ (\text{m}).

a) Bán kính của ao.

Góc nội tiếp ABC^=120∘\widehat{ABC} = 120^\circ chắn cung ACAC (cung không chứa BB), nên
sđ AC⌢ (không chứa B)=2⋅120∘=240∘ ⇒ sđ AC⌢ (chứa B)=360∘−240∘=120∘.\text{sđ } \overset{\frown}{AC}\,(\text{không chứa } B) = 2\cdot 120^\circ = 240^\circ \ \Rightarrow\ \text{sđ } \overset{\frown}{AC}\,(\text{chứa } B) = 360^\circ - 240^\circ = 120^\circ.
Do đó góc ở tâm AOC^=120∘\widehat{AOC} = 120^\circ.

Tam giác OACOAC cân tại OO (OA=OC=ROA = OC = R), hạ OM⊥ACOM \perp AC tại trung điểm MM thì OMOM là phân giác, nên AOM^=60∘\widehat{AOM} = 60^\circ. Trong tam giác vuông OAMOAM:
AM=OA⋅sin⁡AOM^ ⇒ 53=R⋅sin⁡60∘=R⋅32 ⇒ R=10 (m).AM = OA\cdot \sin\widehat{AOM} \ \Rightarrow\ 5\sqrt3 = R\cdot\sin 60^\circ = R\cdot\frac{\sqrt3}{2} \ \Rightarrow\ R = 10 \ (\text{m}).

Vậy bán kính của ao cá bằng 1010 m.

b) Độ dài quãng đường men theo bờ ao.

Góc nội tiếp BCA^=30∘\widehat{BCA} = 30^\circ chắn cung ABAB, nên sđ AB⌢=2⋅30∘=60∘\text{sđ } \overset{\frown}{AB} = 2\cdot 30^\circ = 60^\circ. Tương tự, BAC^=30∘\widehat{BAC} = 30^\circ chắn cung BCBC nên sđ BC⌢=60∘\text{sđ } \overset{\frown}{BC} = 60^\circ.

Áp dụng công thức độ dài cung ℓ=πRn180\ell = \dfrac{\pi R n}{180} với R=10R = 10 m, n=60∘n = 60^\circ:
ℓAB=π⋅10⋅60180=10π3≈10,5 (m).\ell_{AB} = \frac{\pi\cdot 10\cdot 60}{180} = \frac{10\pi}{3} \approx 10{,}5 \ (\text{m}).
ℓBC=π⋅10⋅60180=10π3≈10,5 (m).\ell_{BC} = \frac{\pi\cdot 10\cdot 60}{180} = \frac{10\pi}{3} \approx 10{,}5 \ (\text{m}).

Vậy quãng đường men theo bờ ao từ chòi AA đến chòi BB khoảng 10,510{,}5 m, và từ chòi BB đến chòi CC cũng khoảng 10,510{,}5 m.

Đáp số

a) R = 10 mb) cung AB ≈ 10,5 m; cung BC ≈ 10,5 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.