Lời giải
## a) Chứng minh là tiếp tuyến của
Gọi là giao điểm của và .
Vì là một dây của và tại nên theo quan hệ giữa đường kính và dây, đường thẳng đi qua tâm và vuông góc với dây sẽ đi qua trung điểm của . Do đó là trung điểm của , tức là đường trung trực của đoạn .
Vì nằm trên đường trung trực của nên .
Xét hai tam giác và :
- (cùng là bán kính);
- (chứng minh trên);
- là cạnh chung.
Suy ra (c.c.c), do đó .
Mà là tiếp tuyến của tại nên , tức .
Vậy , nghĩa là tại thuộc . Do đó là tiếp tuyến của (đpcm).
##
b) Tính và diện tích phần tam giác nằm ngoài
Cho cm và .
Tính các góc. Vì nên .
Tam giác cân tại () nên , suy ra:
Vì nên là phân giác của , do đó .
Tính . Trong tam giác vuông tại :
Xác định tam giác . Ta có (cm), và cm. Lại có nên . Vậy tam giác đều cạnh cm.
Diện tích tam giác :
Phần nằm bên trong . Hai cạnh , là tiếp tuyến nên chỉ chạm đường tròn tại , ; cạnh là dây. Phần tam giác nằm trong chính là hình viên phân giới hạn bởi dây và cung nhỏ (ứng với góc ở tâm ).
Diện tích hình quạt :
Diện tích tam giác :
Diện tích hình viên phân (phần trong đường tròn):
Phần tam giác nằm ngoài :
Vậy cm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.