Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.27 trang 17 SBT Toán 9

Bài tập cuối chương VI

Đề bài

Hai chiếc máy bay khởi hành đồng thời từ một sân bay, một chiếc bay theo hướng bắc và chiếc kia bay theo hướng đông (xem hình bên). Chiếc máy bay đi về hướng bắc đang bay nhanh hơn 50 dặm một giờ so với chiếc máy bay đi về hướng đông. Sau 3 giờ, hai máy bay cách nhau 2 440 dặm. Tìm vận tốc của mỗi máy bay.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 17 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hệ trục la bàn với bốn hướng N (bắc, lên trên), S (nam, xuống dưới), W (tây, trái), E (đông, phải), gốc tại sân bay. Một máy bay bay theo hướng bắc (lên trên, trục N), máy bay kia bay theo hướng đông (sang phải, trục E). Đoạn thẳng nối vị trí hai máy bay là cạnh huyền của tam giác vuông, có độ dài 2 440 dặm.

Lời giải

Gọi ẩn và điều kiện.
Gọi vận tốc của máy bay bay về hướng đông là xx (dặm/giờ), điều kiện x>0x>0.

Khi đó vận tốc của máy bay bay về hướng bắc là x+50x+50 (dặm/giờ).

Quãng đường sau 3 giờ.
- Máy bay hướng đông đi được: 3x3x (dặm) — theo trục EE.
- Máy bay hướng bắc đi được: 3(x+50)3(x+50) (dặm) — theo trục NN.

Vì hướng bắc và hướng đông vuông góc với nhau nên vị trí hai máy bay và sân bay tạo thành một tam giác vuông, trong đó đoạn nối hai máy bay (2 4402\,440 dặm) là cạnh huyền.

Lập phương trình (định lí Pythagore).
(3x)2+[3(x+50)]2=24402(3x)^2+\big[3(x+50)\big]^2=2440^2
9x2+9(x+50)2=5 953 6009x^2+9(x+50)^2=5\,953\,600
9x2+9x2+900x+22 500=5 953 6009x^2+9x^2+900x+22\,500=5\,953\,600
18x2+900x−5 931 100=018x^2+900x-5\,931\,100=0
9x2+450x−2 965 550=09x^2+450x-2\,965\,550=0

Giải phương trình bậc hai.
Δ′=2252+9⋅2 965 550=50 625+26 689 950=26 740 575\Delta'=225^2+9\cdot 2\,965\,550=50\,625+26\,689\,950=26\,740\,575
Δ′=26 740 575≈5171,13\sqrt{\Delta'}=\sqrt{26\,740\,575}\approx 5171,13
x=−225+Δ′9≈−225+5171,139≈549,6  (nhận, vì x>0)x=\frac{-225+\sqrt{\Delta'}}{9}\approx\frac{-225+5171,13}{9}\approx 549,6\ \ (\text{nhận, vì }x>0)
(nghiệm còn lại âm nên loại).

Kết luận.
- Vận tốc máy bay bay về hướng đông: x≈549,6x\approx 549,6 dặm/giờ.
- Vận tốc máy bay bay về hướng bắc: x+50≈599,6x+50\approx 599,6 dặm/giờ.

Kiểm tra lại.
Sau 3 giờ: quãng đường hướng đông ≈1648,7\approx 1648,7 dặm, hướng bắc ≈1798,7\approx 1798,7 dặm.
1648,72+1798,72≈2 718 ...+3 235 ...≈5 953 600=2440 (dặm).\sqrt{1648,7^2+1798,7^2}\approx\sqrt{2\,718\,\text{...}+3\,235\,\text{...}}\approx\sqrt{5\,953\,600}=2440\ \text{(dặm)}.
Đúng với đề bài.

Đáp số

Máy bay hướng đông: ≈ 549,6 dặm/giờ; máy bay hướng bắc: ≈ 599,6 dặm/giờ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.