Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.19 trang 54 SBT Toán 9

Bài 28. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp của một tam giác

Đề bài

Cho tam giác ABCABC nội tiếp đường tròn (O)(O) và ngoại tiếp đường tròn (I)(I). Tia AIAI cắt (O)(O) tại XX (khác AA). Chứng minh rằng XX là tâm của đường tròn ngoại tiếp tam giác BICBIC.

Lời giải

Phân tích. Vì (I)(I) là đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC nên II là giao điểm ba đường phân giác trong, tức AIAI, BIBI, CICI lần lượt là tia phân giác các góc AA, BB, CC. Để chứng minh XX là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác BICBIC, ta chỉ cần chứng minh XX cách đều ba đỉnh, tức là:
XB=XI=XC.XB = XI = XC.

Đặt ∠BAC=2α\angle BAC = 2\alpha, ∠ABC=2β\angle ABC = 2\beta. Vì AIAI, BIBI là phân giác nên:
∠BAX=∠CAX=α,∠ABI=∠CBI=β.\angle BAX = \angle CAX = \alpha,\qquad \angle ABI = \angle CBI = \beta.

a) Chứng minh XB=XCXB = XC.

Tia AXAX là phân giác góc ∠BAC\angle BAC nên ∠BAX=∠CAX=α\angle BAX = \angle CAX = \alpha.

Trong đường tròn (O)(O), góc nội tiếp ∠BAX\angle BAX chắn cung BXBX, góc nội tiếp ∠CAX\angle CAX chắn cung CXCX. Hai góc nội tiếp bằng nhau thì chắn hai cung bằng nhau, suy ra:
cung BX=cung CX  ⇒  XB=XC.(1)\text{cung } BX = \text{cung } CX \;\Rightarrow\; XB = XC. \quad(1)

b) Chứng minh XB=XIXB = XI.

Xét tam giác XBIXBI. Ta tính hai góc ở đáy BB và II.

*Góc ∠XIB\angle XIB:* ba điểm AA, II, XX thẳng hàng, nên ∠XIB\angle XIB là góc ngoài tại đỉnh II của tam giác ABIABI. Góc ngoài bằng tổng hai góc trong không kề với nó:
∠XIB=∠IAB+∠IBA=α+β.(2)\angle XIB = \angle IAB + \angle IBA = \alpha + \beta. \quad(2)

*Góc ∠XBI\angle XBI:* ta có ∠XBI=∠XBC+∠CBI\angle XBI = \angle XBC + \angle CBI.

- ∠XBC\angle XBC và ∠XAC\angle XAC là hai góc nội tiếp của (O)(O) cùng chắn cung XCXC, nên ∠XBC=∠XAC=α\angle XBC = \angle XAC = \alpha.
- ∠CBI=β\angle CBI = \beta (vì BIBI là phân giác góc BB).

Do đó:
∠XBI=α+β.(3)\angle XBI = \alpha + \beta. \quad(3)

Từ (2)(2) và (3)(3) suy ra ∠XIB=∠XBI\angle XIB = \angle XBI, nên tam giác XBIXBI cân tại XX, tức là:
XI=XB.(4)XI = XB. \quad(4)

c) Kết luận.

Kết hợp (1)(1) và (4)(4):
XB=XC=XI.XB = XC = XI.

Vậy XX cách đều ba điểm BB, II, CC, nên XX là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác BICBIC (bán kính XBXB). ■\blacksquare

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.