Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.24 trang 56 SBT Toán 9

Bài 29. Tứ giác nội tiếp

Đề bài

Cho tứ giác ABCDABCD nội tiếp đường tròn (O)(O) sao cho hai tia ABAB và DCDC cắt nhau tại điểm KK, hai đường chéo ACAC và BDBD cắt nhau tại điểm HH. Kí hiệu AD⌢\overset{\frown}{AD} là cung ADAD không chứa BB và BC⌢\overset{\frown}{BC} là cung BCBC không chứa AA. Chứng minh rằng:

a) BKC^=12(sđ AD⌢−sđ BC⌢)\widehat{BKC} = \dfrac{1}{2}\left(\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD} - \text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}\right);

b) BHC^=12(sđ AD⌢+sđ BC⌢)\widehat{BHC} = \dfrac{1}{2}\left(\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD} + \text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}\right).

Lời giải

Nhắc lại hai kiến thức dùng trong bài (đều thuộc chương trình lớp 9):

- *Góc nội tiếp:* Số đo góc nội tiếp bằng nửa số đo cung bị chắn.
- *Góc ngoài tam giác:* Số đo góc ngoài của một tam giác bằng tổng số đo hai góc trong không kề với nó.

Trong tứ giác nội tiếp ABCDABCD, các đỉnh theo thứ tự A,B,C,DA,B,C,D trên (O)(O). Vì hai tia ABAB và DCDC cắt nhau tại KK nên ba điểm A,B,KA,B,K thẳng hàng và ba điểm D,C,KD,C,K thẳng hàng. Vì HH là giao của hai đường chéo nên ba điểm B,H,DB,H,D thẳng hàng và ba điểm A,H,CA,H,C thẳng hàng.

Hai góc nội tiếp sẽ dùng nhiều lần:

- ABD^=ACD^=12 sđ AD⌢\widehat{ABD}=\widehat{ACD}=\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD} (cùng chắn cung ADAD không chứa BB).
- BDC^=BAC^=12 sđ BC⌢\widehat{BDC}=\widehat{BAC}=\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC} (cùng chắn cung BCBC không chứa AA).

a) Chứng minh BKC^=12(sđ AD⌢−sđ BC⌢)\widehat{BKC}=\dfrac{1}{2}\left(\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD}-\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}\right).

Vì K,C,DK,C,D thẳng hàng nên tia KCKC và tia KDKD trùng nhau, do đó BKC^=BKD^\widehat{BKC}=\widehat{BKD}. Ta xét tam giác KBDKBD.

Vì A,B,KA,B,K thẳng hàng (BB nằm giữa AA và KK) nên ABD^\widehat{ABD} là góc ngoài tại đỉnh BB của tam giác KBDKBD. Theo tính chất góc ngoài của tam giác:
ABD^=BKD^+BDK^.\widehat{ABD}=\widehat{BKD}+\widehat{BDK}.

Mặt khác, vì K,C,DK,C,D thẳng hàng nên tia DKDK trùng tia DCDC, suy ra BDK^=BDC^\widehat{BDK}=\widehat{BDC}. Thay các góc nội tiếp đã nêu:
12 sđ AD⌢=BKD^+12 sđ BC⌢.\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD}=\widehat{BKD}+\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}.

Do đó:
BKC^=BKD^=12 sđ AD⌢−12 sđ BC⌢=12(sđ AD⌢−sđ BC⌢).\widehat{BKC}=\widehat{BKD}=\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD}-\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}=\dfrac{1}{2}\left(\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD}-\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}\right).

Vậy ta có điều phải chứng minh.

b) Chứng minh BHC^=12(sđ AD⌢+sđ BC⌢)\widehat{BHC}=\dfrac{1}{2}\left(\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD}+\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}\right).

Xét tam giác HDCHDC (với HH là giao của hai đường chéo). Vì B,H,DB,H,D thẳng hàng (HH nằm giữa BB và DD) nên BHC^\widehat{BHC} là góc ngoài tại đỉnh HH của tam giác HDCHDC. Theo tính chất góc ngoài của tam giác:
BHC^=HDC^+HCD^.\widehat{BHC}=\widehat{HDC}+\widehat{HCD}.

Vì B,H,DB,H,D thẳng hàng nên tia DHDH trùng tia DBDB, suy ra HDC^=BDC^=12 sđ BC⌢\widehat{HDC}=\widehat{BDC}=\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}.

Vì A,H,CA,H,C thẳng hàng nên tia CHCH trùng tia CACA, suy ra HCD^=ACD^=12 sđ AD⌢\widehat{HCD}=\widehat{ACD}=\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD}.

Do đó:
BHC^=12 sđ BC⌢+12 sđ AD⌢=12(sđ AD⌢+sđ BC⌢).\widehat{BHC}=\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}+\dfrac{1}{2}\,\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD}=\dfrac{1}{2}\left(\text{sđ}\,\overset{\frown}{AD}+\text{sđ}\,\overset{\frown}{BC}\right).

Vậy ta có điều phải chứng minh.

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.