Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.30 trang 56 SBT Toán 9

Bài 29. Tứ giác nội tiếp

Đề bài

Cho hình thoi ABCDABCD có AC=8AC = 8 cm, BD=4BD = 4 cm. Gọi MM, NN, PP, QQ lần lượt là trung điểm của ABAB, BCBC, CDCD, DADA. Chứng minh rằng tứ giác MNPQMNPQ nội tiếp một đường tròn và tìm bán kính của đường tròn đó.

Lời giải

Phân tích. Vì ABCDABCD là hình thoi nên hai đường chéo ACAC và BDBD vuông góc với nhau: AC⊥BDAC \perp BD.

Bước 1. Xét các đoạn nối trung điểm.

- MM, NN lần lượt là trung điểm của ABAB, BCBC nên MNMN là đường trung bình của tam giác ABCABC:
MN∥AC,MN=AC2=82=4 (cm).MN \parallel AC,\qquad MN = \frac{AC}{2} = \frac{8}{2} = 4\ (\text{cm}).
- QQ, PP lần lượt là trung điểm của DADA, CDCD nên QPQP là đường trung bình của tam giác ACDACD:
QP∥AC,QP=AC2=4 (cm).QP \parallel AC,\qquad QP = \frac{AC}{2} = 4\ (\text{cm}).
- NN, PP lần lượt là trung điểm của BCBC, CDCD nên NPNP là đường trung bình của tam giác BCDBCD:
NP∥BD,NP=BD2=42=2 (cm).NP \parallel BD,\qquad NP = \frac{BD}{2} = \frac{4}{2} = 2\ (\text{cm}).
- MM, QQ lần lượt là trung điểm của ABAB, DADA nên MQMQ là đường trung bình của tam giác ABDABD:
MQ∥BD,MQ=BD2=2 (cm).MQ \parallel BD,\qquad MQ = \frac{BD}{2} = 2\ (\text{cm}).

Bước 2. Chứng minh MNPQMNPQ là hình chữ nhật.

Từ trên: MN∥QPMN \parallel QP và MN=QP=4MN = QP = 4 cm, nên tứ giác MNPQMNPQ là hình bình hành.

Lại có MN∥ACMN \parallel AC và NP∥BDNP \parallel BD, mà AC⊥BDAC \perp BD nên MN⊥NPMN \perp NP, tức MNP^=90∘\widehat{MNP} = 90^\circ.

Hình bình hành MNPQMNPQ có một góc vuông nên MNPQMNPQ là hình chữ nhật.

Bước 3. MNPQMNPQ nội tiếp đường tròn.

Hình chữ nhật có bốn đỉnh cùng cách đều giao điểm hai đường chéo (hai đường chéo bằng nhau và cắt nhau tại trung điểm mỗi đường). Do đó bốn điểm MM, NN, PP, QQ cùng nằm trên một đường tròn tâm OO là giao điểm hai đường chéo MPMP và NQNQ. Vậy tứ giác MNPQMNPQ nội tiếp một đường tròn (đpcm).

Bước 4. Tính bán kính.

Đường kính của đường tròn ngoại tiếp hình chữ nhật chính là đường chéo của nó. Áp dụng định lí Pythagore trong tam giác vuông MNPMNP:
MP=MN2+NP2=42+22=20=25 (cm).MP = \sqrt{MN^2 + NP^2} = \sqrt{4^2 + 2^2} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}\ (\text{cm}).

Bán kính đường tròn:
R=MP2=252=5≈2,24 (cm).R = \frac{MP}{2} = \frac{2\sqrt{5}}{2} = \sqrt{5} \approx 2{,}24\ (\text{cm}).

Kiểm tra. R=5R = \sqrt{5} cm, R2=5R^2 = 5; mỗi đỉnh cách tâm OO một khoảng MO2\sqrt{MO^2} với MO=MP2MO = \dfrac{MP}{2}, phù hợp với 22+12=5\sqrt{2^2+1^2}=\sqrt5 (nửa cạnh 44 và nửa cạnh 22). Đáp số nhất quán.

Đáp số

Tứ giác MNPQ là hình chữ nhật nên nội tiếp một đường tròn (đpcm); bán kính R=5≈2,24R = \sqrt{5} \approx 2{,}24 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.