Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 1 trang 72 SBT Toán 9

Bài tập ôn tập cuối năm - Đại số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giải các phương trình sau:

a) (x+2)(x2−x+3)=x3+8(x + 2)(x^2 - x + 3) = x^3 + 8;

b) 11x=9x+1+2x−4\dfrac{11}{x} = \dfrac{9}{x + 1} + \dfrac{2}{x - 4};

c) (x2−3x)2−(x−4)2=0\left(x^2 - 3x\right)^2 - (x - 4)^2 = 0.

Lời giải

a) (x+2)(x2−x+3)=x3+8(x + 2)(x^2 - x + 3) = x^3 + 8

Khai triển vế trái:

(x+2)(x2−x+3)=x3−x2+3x+2x2−2x+6=x3+x2+x+6.(x + 2)(x^2 - x + 3) = x^3 - x^2 + 3x + 2x^2 - 2x + 6 = x^3 + x^2 + x + 6.

Phương trình trở thành:

x3+x2+x+6=x3+8x^3 + x^2 + x + 6 = x^3 + 8

⇔x2+x−2=0.\Leftrightarrow x^2 + x - 2 = 0.

Ta có x2+x−2=(x−1)(x+2)x^2 + x - 2 = (x - 1)(x + 2), nên:

(x−1)(x+2)=0⇔x=1 hoặc x=−2.(x - 1)(x + 2) = 0 \Leftrightarrow x = 1 \ \text{hoặc} \ x = -2.

Thử lại: với x=1x = 1 hai vế đều bằng 99; với x=−2x = -2 hai vế đều bằng 00 (thỏa mãn).

Vậy phương trình có hai nghiệm x=1x = 1 và x=−2x = -2.

b) 11x=9x+1+2x−4\dfrac{11}{x} = \dfrac{9}{x + 1} + \dfrac{2}{x - 4}

Điều kiện xác định: x≠0, x≠−1, x≠4.x \neq 0,\ x \neq -1,\ x \neq 4.

Quy đồng vế phải:

9x+1+2x−4=9(x−4)+2(x+1)(x+1)(x−4)=11x−34(x+1)(x−4).\dfrac{9}{x + 1} + \dfrac{2}{x - 4} = \dfrac{9(x - 4) + 2(x + 1)}{(x + 1)(x - 4)} = \dfrac{11x - 34}{(x + 1)(x - 4)}.

Phương trình trở thành 11x=11x−34(x+1)(x−4)\dfrac{11}{x} = \dfrac{11x - 34}{(x + 1)(x - 4)}. Nhân chéo:

11(x+1)(x−4)=x(11x−34)11(x + 1)(x - 4) = x(11x - 34)

⇔11(x2−3x−4)=11x2−34x\Leftrightarrow 11(x^2 - 3x - 4) = 11x^2 - 34x

⇔11x2−33x−44=11x2−34x\Leftrightarrow 11x^2 - 33x - 44 = 11x^2 - 34x

⇔x−44=0⇔x=44.\Leftrightarrow x - 44 = 0 \Leftrightarrow x = 44.

Giá trị x=44x = 44 thỏa mãn điều kiện xác định.

Thử lại: 1144=0,25\dfrac{11}{44} = 0{,}25 và 945+240=0,2+0,05=0,25\dfrac{9}{45} + \dfrac{2}{40} = 0{,}2 + 0{,}05 = 0{,}25 (đúng).

Vậy phương trình có nghiệm duy nhất x=44x = 44.

c) (x2−3x)2−(x−4)2=0\left(x^2 - 3x\right)^2 - (x - 4)^2 = 0

Áp dụng hằng đẳng thức hiệu hai bình phương:

[(x2−3x)−(x−4)][(x2−3x)+(x−4)]=0.\left[(x^2 - 3x) - (x - 4)\right]\left[(x^2 - 3x) + (x - 4)\right] = 0.

Ta có:

- (x2−3x)−(x−4)=x2−4x+4=(x−2)2,(x^2 - 3x) - (x - 4) = x^2 - 4x + 4 = (x - 2)^2,
- (x2−3x)+(x−4)=x2−2x−4.(x^2 - 3x) + (x - 4) = x^2 - 2x - 4.

Do đó: (x−2)2(x2−2x−4)=0.(x - 2)^2 \left(x^2 - 2x - 4\right) = 0.

Trường hợp 1: (x−2)2=0⇔x=2.(x - 2)^2 = 0 \Leftrightarrow x = 2.

Trường hợp 2: x2−2x−4=0.x^2 - 2x - 4 = 0. Ta có Δ′=1+4=5>0\Delta' = 1 + 4 = 5 > 0, nên:

x=2±202=1±5.x = \dfrac{2 \pm \sqrt{20}}{2} = 1 \pm \sqrt{5}.

Vậy phương trình có ba nghiệm x=2, x=1+5, x=1−5.x = 2,\ x = 1 + \sqrt{5},\ x = 1 - \sqrt{5}.

Đáp số

x=1; x=−2x = 1;\ x = -2x=44x = 44x=2; x=1+5; x=1−5x = 2;\ x = 1 + \sqrt{5};\ x = 1 - \sqrt{5}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.