Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 9.6 trang 16 SBT Vật lí 10

Bài 9. Chuyển động thẳng biến đổi đều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình 9.1 là đồ thị vận tốc – thời gian của ba chuyển động thẳng biến đổi đều.

a) Viết công thức tính vận tốc và độ dịch chuyển của mỗi chuyển động.

b) Tính độ dịch chuyển của chuyển động (III).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 16 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đồ thị vận tốc – thời gian (Hình 9.1) có trục tung v (m/s) chia vạch 1, 2, 3, 4 và trục hoành t (s) chia vạch 5, 10, 15, 20. Có ba đường thẳng: Đường (I) xuất phát từ gốc O (v = 0 khi t = 0) tăng đều đến điểm (20 s; 4 m/s). Đường (II) xuất phát từ gốc O (v = 0 khi t = 0) tăng đều đến điểm (20 s; 2 m/s). Đường (III) xuất phát từ điểm (0 s; 4 m/s) giảm đều đến điểm (20 s; 0 m/s).

Lời giải

## a) Công thức tính vận tốc và độ dịch chuyển

Với chuyển động thẳng biến đổi đều: v=v0+atv = v_0 + at và d=v0t+12at2d = v_0 t + \dfrac{1}{2}at^2.

Từ đồ thị Hình 9.1 ta xác định vận tốc đầu v0v_0 và gia tốc aa (bằng độ dốc) của mỗi chuyển động.

Chuyển động (I): đi qua O nên v0=0v_0 = 0; đến t=20 st = 20\ \text{s} thì v=4 m/sv = 4\ \text{m/s}.

aI=4−020−0=0,2 m/s2a_{I} = \dfrac{4 - 0}{20 - 0} = 0{,}2\ \text{m/s}^2

- Vận tốc: vI=0,2 tv_{I} = 0{,}2\,t (m/s)
- Độ dịch chuyển: dI=12⋅0,2⋅t2=0,1 t2d_{I} = \dfrac{1}{2}\cdot 0{,}2\cdot t^2 = 0{,}1\,t^2 (m)

Chuyển động (II): đi qua O nên v0=0v_0 = 0; đến t=20 st = 20\ \text{s} thì v=2 m/sv = 2\ \text{m/s}.

aII=2−020−0=0,1 m/s2a_{II} = \dfrac{2 - 0}{20 - 0} = 0{,}1\ \text{m/s}^2

- Vận tốc: vII=0,1 tv_{II} = 0{,}1\,t (m/s)
- Độ dịch chuyển: dII=12⋅0,1⋅t2=0,05 t2d_{II} = \dfrac{1}{2}\cdot 0{,}1\cdot t^2 = 0{,}05\,t^2 (m)

Chuyển động (III): xuất phát với v0=4 m/sv_0 = 4\ \text{m/s} (tại t=0t = 0); đến t=20 st = 20\ \text{s} thì v=0v = 0.

aIII=0−420−0=−0,2 m/s2a_{III} = \dfrac{0 - 4}{20 - 0} = -0{,}2\ \text{m/s}^2

- Vận tốc: vIII=4−0,2 tv_{III} = 4 - 0{,}2\,t (m/s)
- Độ dịch chuyển: dIII=4t−12⋅0,2⋅t2=4t−0,1 t2d_{III} = 4t - \dfrac{1}{2}\cdot 0{,}2\cdot t^2 = 4t - 0{,}1\,t^2 (m)

##

b) Độ dịch chuyển của chuyển động (III)

Chuyển động (III) kéo dài đến khi v=0v = 0, tức là tại t=20 st = 20\ \text{s}. Thay vào công thức độ dịch chuyển:

dIII=4⋅20−0,1⋅202=80−40=40 md_{III} = 4\cdot 20 - 0{,}1\cdot 20^2 = 80 - 40 = 40\ \text{m}

Có thể kiểm tra bằng diện tích dưới đồ thị (tam giác):

dIII=12⋅v0⋅t=12⋅4⋅20=40 md_{III} = \dfrac{1}{2}\cdot v_0 \cdot t = \dfrac{1}{2}\cdot 4\cdot 20 = 40\ \text{m}

Hai cách cho cùng kết quả 40 m40\ \text{m}.

Đáp số

vI=0,2tv_I = 0{,}2t; dI=0,1t2d_I = 0{,}1t^2 · vII=0,1tv_{II} = 0{,}1t; dII=0,05t2d_{II} = 0{,}05t^2 · vIII=4−0,2tv_{III} = 4 - 0{,}2t; dIII=4t−0,1t2d_{III} = 4t - 0{,}1t^2dIII=40d_{III} = 40 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.