Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 10.9 trang 18 SBT Vật lí 10

Bài 10. Sự rơi tự do

Đề bài

Thả một hòn đá rơi từ miệng một cái hang sâu xuống đến đáy. Sau 4 s kể từ lúc bắt đầu thả thì nghe tiếng hòn đá chạm vào đáy. Tính chiều sâu của hang. Biết vận tốc truyền âm trong không khí là 330 m/s. Lấy g=9,8g = 9,8 m/s2^2.

Lời giải

Phân tích. Thời gian 4 s gồm hai giai đoạn nối tiếp:

- t1t_1: thời gian hòn đá rơi tự do từ miệng hang xuống đáy (sâu hh).
- t2t_2: thời gian tiếng động truyền từ đáy hang lên tới miệng hang.

Ta có: t1+t2=4 st_1 + t_2 = 4\ \text{s}.

Giai đoạn rơi tự do. Quãng đường rơi:
h=12gt12⇒t1=2hg.h = \frac{1}{2}gt_1^2 \Rightarrow t_1 = \sqrt{\frac{2h}{g}}.

Giai đoạn truyền âm. Âm truyền đều với vận tốc v=330 m/sv = 330\ \text{m/s}:
t2=hv.t_2 = \frac{h}{v}.

Lập phương trình.
2hg+hv=4.\sqrt{\frac{2h}{g}} + \frac{h}{v} = 4.

Đặt t1t_1 làm ẩn, thay h=12gt12=4,9 t12h = \frac{1}{2}gt_1^2 = 4{,}9\,t_1^2 vào t1+hv=4t_1 + \dfrac{h}{v} = 4:
t1+4,9 t12330=4  ⇒  4,9 t12+330 t1−1320=0.t_1 + \frac{4{,}9\,t_1^2}{330} = 4 \;\Rightarrow\; 4{,}9\,t_1^2 + 330\,t_1 - 1320 = 0.

Giải phương trình bậc hai (lấy nghiệm dương):
t1=−330+3302+4⋅4,9⋅13202⋅4,9=−330+1347729,8≈−330+367,19,8≈3,79 s.t_1 = \frac{-330 + \sqrt{330^2 + 4\cdot 4{,}9\cdot 1320}}{2\cdot 4{,}9} = \frac{-330 + \sqrt{134772}}{9{,}8} \approx \frac{-330 + 367{,}1}{9{,}8} \approx 3{,}79\ \text{s}.

Chiều sâu của hang.
h=12gt12=4,9⋅(3,79)2≈70,3 m.h = \frac{1}{2}gt_1^2 = 4{,}9 \cdot (3{,}79)^2 \approx 70{,}3\ \text{m}.

Kiểm tra lại. Thời gian rơi t1≈3,79 st_1 \approx 3{,}79\ \text{s}; thời gian truyền âm t2=70,3330≈0,21 st_2 = \dfrac{70{,}3}{330} \approx 0{,}21\ \text{s}. Tổng t1+t2≈3,79+0,21=4,0 st_1 + t_2 \approx 3{,}79 + 0{,}21 = 4{,}0\ \text{s}, đúng với dữ kiện.

Vậy chiều sâu của hang khoảng h≈70,3 mh \approx 70{,}3\ \text{m}.

Đáp số

h ≈ 70,3 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.