Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 4.9 trang 8 SBT Vật lí 10

Bài 4. Độ dịch chuyển và quãng đường đi được

Đề bài

Một người bơi từ bờ này sang bờ kia của một con sông rộng 50 m theo hướng vuông góc với bờ sông. Do nước sông chảy mạnh nên quãng đường người đó bơi gấp 2 lần so với khi bơi trong bể bơi.

a) Hãy xác định độ dịch chuyển của người này khi bơi sang bờ sông bên kia.

b) Vị trí điểm tới cách điểm đối diện với điểm khởi hành của người bơi là bao nhiêu mét?

Lời giải

Tóm tắt: Bề rộng sông d=50d = 50 m. Người bơi hướng vuông góc với bờ. Vì nước chảy, quãng đường thực tế người đó đi được (so với bờ) gấp 2 lần quãng đường khi bơi trong bể (bơi thẳng sang ngang):
s=2×50=100 (m).s = 2 \times 50 = 100 \text{ (m)}.

Do vận tốc của người (vuông góc với bờ) và vận tốc dòng nước (dọc theo bờ) đều không đổi nên người bơi chuyển động thẳng theo phương hợp của hai vận tốc. Vì vậy quãng đường đi được chính bằng độ lớn độ dịch chuyển, và quỹ đạo là đường thẳng xiên từ điểm khởi hành đến điểm tới ở bờ bên kia.

a) Độ dịch chuyển khi sang bờ bên kia

Độ dịch chuyển là đoạn thẳng nối điểm khởi hành với điểm tới. Do chuyển động thẳng nên:
∣d⃗∣=s=100 m.\left| \vec{d} \right| = s = 100 \text{ m}.

Vậy độ dịch chuyển có độ lớn 100100 m, hướng xiên từ điểm khởi hành sang điểm tới ở bờ bên kia (lệch về phía xuôi dòng).

b) Khoảng cách từ điểm tới đến điểm đối diện điểm khởi hành

Gọi AB=50AB = 50 m là bề rộng sông (phương vuông góc với bờ), BB là điểm đối diện điểm khởi hành AA, CC là điểm tới thực tế. Tam giác ABCABC vuông tại BB, với cạnh huyền AC=100AC = 100 m (độ dịch chuyển) và cạnh góc vuông AB=50AB = 50 m. Khoảng cách cần tìm là BCBC (độ dịch chuyển do nước cuốn dọc bờ):
BC=AC2−AB2=1002−502=7500=503≈86,6 m.BC = \sqrt{AC^2 - AB^2} = \sqrt{100^2 - 50^2} = \sqrt{7500} = 50\sqrt{3} \approx 86{,}6 \text{ m}.

Kiểm tra: 502+86,62=2500+7500=10000=100\sqrt{50^2 + 86{,}6^2} = \sqrt{2500 + 7500} = \sqrt{10000} = 100 m =AC= AC ✓. Điểm tới cách điểm đối diện khoảng 86,686{,}6 m về phía xuôi dòng.

Đáp số

Độ dịch chuyển ≈ 100 m (xiên sang bờ bên kia)≈ 86,6 m (= 50√3 m)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.