Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 13.2 trang 25 SBT Vật lí 10

Bài 13. Tổng hợp và phân tích lực. Cân bằng lực

Đề bài

Hợp lực của hai lực F1⃗\vec{F_1} và F2⃗\vec{F_2} hợp với nhau một góc α\alpha có độ lớn thoả mãn hệ thức
A. F=F1+F2F = F_1 + F_2.
B. F=F1−F2F = F_1 - F_2.
C. F2=F12+F22−2F1F2cos⁡αF^2 = F_1^2 + F_2^2 - 2F_1F_2\cos\alpha.
D. F2=F12+F22+2F1F2cos⁡αF^2 = F_1^2 + F_2^2 + 2F_1F_2\cos\alpha.

Lời giải

Phân tích đề: Hai lực F1⃗\vec{F_1} và F2⃗\vec{F_2} hợp với nhau góc α\alpha. Ta cần tìm độ lớn hợp lực F⃗=F1⃗+F2⃗\vec{F} = \vec{F_1} + \vec{F_2}.

Áp dụng quy tắc hình bình hành: Dựng hình bình hành có hai cạnh là F1⃗\vec{F_1} và F2⃗\vec{F_2}, hợp lực F⃗\vec{F} là đường chéo xuất phát từ điểm đồng quy. Góc giữa hai lực là α\alpha.

Xét tam giác tạo bởi F1⃗\vec{F_1}, F2⃗\vec{F_2} và F⃗\vec{F}. Góc trong tam giác đối diện với F⃗\vec{F} (góc kề với F1⃗\vec{F_1} trong hình bình hành) bằng 180∘−α180^\circ - \alpha.

Áp dụng định lí hàm số cos cho tam giác này:
F2=F12+F22−2F1F2cos⁡(180∘−α)F^2 = F_1^2 + F_2^2 - 2F_1F_2\cos(180^\circ - \alpha)

Vì cos⁡(180∘−α)=−cos⁡α\cos(180^\circ - \alpha) = -\cos\alpha, ta được:
F2=F12+F22+2F1F2cos⁡αF^2 = F_1^2 + F_2^2 + 2F_1F_2\cos\alpha

Kiểm tra lại bằng các trường hợp đặc biệt:
- Khi α=0∘\alpha = 0^\circ (hai lực cùng phương, cùng chiều): cos⁡0∘=1\cos 0^\circ = 1, nên F2=F12+F22+2F1F2=(F1+F2)2⇒F=F1+F2F^2 = F_1^2 + F_2^2 + 2F_1F_2 = (F_1 + F_2)^2 \Rightarrow F = F_1 + F_2 (lực lớn nhất). ✓ Đúng.
- Khi α=180∘\alpha = 180^\circ (ngược chiều): cos⁡180∘=−1\cos 180^\circ = -1, nên F2=(F1−F2)2⇒F=∣F1−F2∣F^2 = (F_1 - F_2)^2 \Rightarrow F = |F_1 - F_2| (lực nhỏ nhất). ✓ Đúng.
- Khi α=90∘\alpha = 90^\circ: cos⁡90∘=0\cos 90^\circ = 0, nên F2=F12+F22F^2 = F_1^2 + F_2^2 (định lí Py-ta-go). ✓ Đúng.

Công thức ở đáp án D thoả mãn tất cả các trường hợp, các đáp án A, B chỉ đúng cho trường hợp riêng, đáp án C sai dấu.

Kết luận: Chọn đáp án D: F2=F12+F22+2F1F2cos⁡αF^2 = F_1^2 + F_2^2 + 2F_1F_2\cos\alpha.

Đáp số

D. F2=F12+F22+2F1F2cos⁡αF^2 = F_1^2 + F_2^2 + 2F_1F_2\cos\alpha

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.