Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 5.4 trang 9 SBT Vật lí 10

Bài 5. Tốc độ và vận tốc

Đề bài

Một người bơi dọc trong bể bơi dài 50 m. Bơi từ đầu bể đến cuối bể hết 20 s, bơi tiếp từ cuối bể quay về đầu bể hết 22 s. Xác định tốc độ trung bình và vận tốc trung bình trong 3 trường hợp sau:

a) Bơi từ đầu bể đến cuối bể.

b) Bơi từ cuối bể về đầu bể.

c) Bơi cả đi lẫn về.

Lời giải

Tóm tắt: Chiều dài bể bơi L=50L = 50 m.
- Lượt đi (đầu bể → cuối bể): t1=20t_1 = 20 s.
- Lượt về (cuối bể → đầu bể): t2=22t_2 = 22 s.

Áp dụng:
- Tốc độ trung bình: v=stv = \dfrac{s}{t} (với ss là quãng đường đi được).
- Vận tốc trung bình: v‾=dt\overline{v} = \dfrac{d}{t} (với dd là độ dịch chuyển).

a) Bơi từ đầu bể đến cuối bể.

Quãng đường đi được sa=50s_a = 50 m; độ dịch chuyển có độ lớn da=50d_a = 50 m (chuyển động một chiều nên quãng đường bằng độ lớn độ dịch chuyển).

va=sat1=5020=2,5 m/sv_a = \frac{s_a}{t_1} = \frac{50}{20} = 2{,}5 \text{ m/s}

v‾a=dat1=5020=2,5 m/s (hướng từ đầu bể đến cuối bể)\overline{v}_a = \frac{d_a}{t_1} = \frac{50}{20} = 2{,}5 \text{ m/s (hướng từ đầu bể đến cuối bể)}

b) Bơi từ cuối bể về đầu bể.

Quãng đường sb=50s_b = 50 m; độ lớn độ dịch chuyển db=50d_b = 50 m.

vb=sbt2=5022≈2,27 m/sv_b = \frac{s_b}{t_2} = \frac{50}{22} \approx 2{,}27 \text{ m/s}

v‾b=dbt2=5022≈2,27 m/s (hướng từ cuối bể về đầu bể, ngược với câu a)\overline{v}_b = \frac{d_b}{t_2} = \frac{50}{22} \approx 2{,}27 \text{ m/s (hướng từ cuối bể về đầu bể, ngược với câu a)}

c) Bơi cả đi lẫn về.

Tổng quãng đường: sc=50+50=100s_c = 50 + 50 = 100 m.

Tổng thời gian: t=t1+t2=20+22=42t = t_1 + t_2 = 20 + 22 = 42 s.

Vì người bơi quay về đúng điểm xuất phát (đầu bể) nên độ dịch chuyển dc=0d_c = 0.

vc=sct=10042≈2,38 m/sv_c = \frac{s_c}{t} = \frac{100}{42} \approx 2{,}38 \text{ m/s}

v‾c=dct=042=0 m/s\overline{v}_c = \frac{d_c}{t} = \frac{0}{42} = 0 \text{ m/s}

Nhận xét: Ở câu a và b, chuyển động theo một chiều nên tốc độ trung bình bằng độ lớn vận tốc trung bình. Ở câu c, vật trở về vị trí ban đầu nên vận tốc trung bình bằng 0, trong khi tốc độ trung bình vẫn khác 0.

Đáp số

Tốc độ trung bình = 2,5 m/s; vận tốc trung bình = 2,5 m/sTốc độ trung bình ≈ 2,27 m/s; vận tốc trung bình ≈ 2,27 m/s (ngược hướng câu a)Tốc độ trung bình ≈ 2,38 m/s; vận tốc trung bình = 0 m/s

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.