Sách giáo khoa Công nghệ 10

Giải Luyện tập trang 17 SGK Công nghệ 10

Bài 2. Cây trồng và các yếu tố chính trong trồng trọt   Gợi ý trả lời

Đề bài

Phân tích mối quan hệ giữa các cây trồng với các yếu tố: ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, đất trồng, dinh dưỡng và kĩ thuật canh tác.

Gợi ý trả lời

Phân tích mối quan hệ giữa cây trồng với các yếu tố chính trong trồng trọt

Cây trồng là cơ thể sống, sinh trưởng và phát triển trong môi trường nên luôn chịu tác động qua lại với các yếu tố ngoại cảnh và kĩ thuật của con người. Mỗi yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sống của cây, đồng thời con người có thể điều khiển các yếu tố đó để cây cho năng suất cao.

a) Ánh sáng
- Ánh sáng là nguồn năng lượng để cây thực hiện quang hợp, tạo chất hữu cơ nuôi cây. Thiếu ánh sáng cây quang hợp kém, thân yếu, lá vàng; thừa ánh sáng (với cây ưa bóng) cây dễ bị cháy lá.
- Mỗi loại cây có nhu cầu ánh sáng khác nhau: cây ưa sáng (lúa, ngô, bầu bí) cần nhiều ánh sáng; cây ưa bóng (gừng, một số cây cảnh) chịu được ánh sáng yếu.

b) Nhiệt độ
- Nhiệt độ ảnh hưởng đến quá trình quang hợp, hô hấp, hút nước và chất dinh dưỡng của cây. Mỗi cây sinh trưởng tốt trong một khoảng nhiệt độ thích hợp.
- Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều làm cây ngừng sinh trưởng, thậm chí chết. Vì vậy cần bố trí thời vụ và lựa chọn cây trồng phù hợp với nhiệt độ từng vùng, từng mùa.

c) Độ ẩm (nước)
- Nước là thành phần chủ yếu của cây, là nguyên liệu cho quang hợp và là phương tiện vận chuyển chất dinh dưỡng, hoà tan muối khoáng để cây hút.
- Thiếu nước cây héo, còi cọc; thừa nước (ngập úng) cây bị thối rễ, thiếu oxi. Mỗi loại cây yêu cầu độ ẩm khác nhau nên phải tưới, tiêu nước hợp lí.

d) Đất trồng
- Đất là giá thể giúp cây đứng vững, đồng thời cung cấp nước, không khí và chất dinh dưỡng cho cây.
- Tính chất của đất (thành phần cơ giới, độ pH, độ phì nhiêu) quyết định loại cây trồng phù hợp. Đất tốt, tơi xốp, giàu mùn giúp cây sinh trưởng, phát triển mạnh.

e) Dinh dưỡng
- Cây cần các chất dinh dưỡng (đạm N, lân P, kali K và các nguyên tố vi lượng) để sinh trưởng, phát triển và tạo năng suất.
- Thiếu hoặc thừa, mất cân đối dinh dưỡng đều làm cây phát triển kém, dễ sâu bệnh, giảm năng suất và chất lượng. Vì vậy phải bón phân đúng loại, đúng lượng, đúng lúc, đúng cách.

g) Kĩ thuật canh tác
- Là yếu tố do con người chủ động tác động: làm đất, gieo trồng đúng thời vụ, bón phân, tưới tiêu, phòng trừ sâu bệnh, chăm sóc, thu hoạch…
- Kĩ thuật canh tác hợp lí sẽ điều khiển và phối hợp tốt các yếu tố ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, đất, dinh dưỡng, giúp cây sinh trưởng tốt và cho năng suất cao; ngược lại kĩ thuật không phù hợp sẽ làm giảm năng suất.

Kết luận: Cây trồng và các yếu tố ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, đất trồng, dinh dưỡng, kĩ thuật canh tác có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. Các yếu tố tự nhiên (ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, đất, dinh dưỡng) quyết định khả năng sống và năng suất của cây; kĩ thuật canh tác là yếu tố con người chủ động điều khiển, phối hợp các yếu tố còn lại sao cho phù hợp với từng loại cây. Muốn trồng trọt đạt hiệu quả cao phải tạo được sự hài hoà, cân đối giữa cây trồng với tất cả các yếu tố trên.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.