Giải Bài 2 trang 40 SGK Công nghệ 10
Đề bài
Giải thích cơ sở khoa học của các biện pháp sử dụng và cải tạo đất chua, đất mặn và đất bạc màu.
Gợi ý trả lời
## Cơ sở khoa học của các biện pháp sử dụng và cải tạo đất chua, đất mặn, đất bạc màu
a) Đất chua
- *Bản chất:* Đất chua có độ pH thấp (< 6,5) do trong dung dịch đất và trên bề mặt keo đất chứa nhiều ion và .
- *Biện pháp:* Bón vôi (, ) kết hợp bón phân hữu cơ, làm thủy lợi, trồng cây chịu chua.
- *Cơ sở khoa học:* Khi bón vôi, ion sẽ trao đổi, đẩy các ion và ra khỏi bề mặt keo đất và trung hòa lượng axit trong dung dịch đất → làm giảm độ chua, nâng pH về mức thích hợp cho cây trồng. Bón phân hữu cơ làm tăng lượng mùn, tăng keo đất và khả năng đệm nên đất ít bị chua trở lại; thủy lợi giúp rửa bớt chất gây chua tích tụ.
b) Đất mặn
- *Bản chất:* Đất mặn chứa nhiều muối tan (, ) và nhiều ion hấp phụ trên keo đất, làm cây khó hút nước và dinh dưỡng (áp suất thẩm thấu dung dịch đất cao).
- *Biện pháp:* Biện pháp thủy lợi (đắp đê, xây hệ thống tưới tiêu, dẫn nước ngọt vào rửa mặn); bón vôi (thường dùng thạch cao hoặc ); bón phân hữu cơ, trồng cây chịu mặn; luân canh cây trồng.
- *Cơ sở khoa học:* Ion trong vôi trao đổi, đẩy ion bám trên keo đất ra dung dịch đất; sau đó dùng nước ngọt tưới vào để rửa trôi ion và các muối tan ra khỏi tầng đất canh tác → giảm độ mặn, đồng thời làm keo đất kết cấu lại tốt hơn. Bón phân hữu cơ làm tăng mùn, cải thiện tính chất lí – hóa – sinh của đất.
c) Đất bạc màu
- *Bản chất:* Đất bạc màu nghèo chất dinh dưỡng và mùn, tầng đất mặt mỏng, thành phần cơ giới nhẹ (nhiều cát), nghèo keo đất nên giữ nước và giữ chất dinh dưỡng kém, thường chua và ít vi sinh vật.
- *Biện pháp:* Bón phân hữu cơ, phân xanh kết hợp bón vôi; cày sâu dần kết hợp bón phân; luân canh cây trồng, đặc biệt trồng cây họ Đậu; làm thủy lợi, tưới tiêu hợp lí.
- *Cơ sở khoa học:* Bón phân hữu cơ, phân xanh làm tăng hàm lượng mùn và keo đất → tăng khả năng giữ nước, giữ và cung cấp chất dinh dưỡng, tạo kết cấu đất tốt hơn và hoạt động mạnh của vi sinh vật. Bón vôi khử chua, tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển. Trồng cây họ Đậu nhờ vi khuẩn nốt sần cố định đạm làm giàu đạm cho đất; cày sâu dần kết hợp bón phân làm dày tầng đất canh tác.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.