Giải Câu 2 trang 80 SGK Công nghệ 12
Đề bài
Phân tích đặc điểm sinh sản của cá và tôm.
Gợi ý trả lời
a) Đặc điểm sinh sản của cá
- Hình thức sinh sản: Đa số các loài cá nuôi là động vật *đẻ trứng* và *thụ tinh ngoài*. Cá cái đẻ trứng vào môi trường nước, cá đực phóng tinh trùng để thụ tinh cho trứng ngay trong nước; một số ít loài thụ tinh trong và đẻ con (cá bảy màu, cá mún…).
- Sức sinh sản lớn: Mỗi lần đẻ, cá thường đẻ một lượng trứng rất lớn (từ hàng nghìn đến hàng vạn, thậm chí hàng triệu trứng/kg khối lượng cơ thể). Do thụ tinh ngoài, tỉ lệ trứng được thụ tinh và nở thành con thấp, hao hụt nhiều nên sức sinh sản cao là đặc điểm thích nghi để duy trì nòi giống.
- Tính mùa vụ: Cá sinh sản theo mùa, thường tập trung vào mùa xuân – hè khi nhiệt độ nước ấm lên, nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào và điều kiện môi trường (ánh sáng, độ pH, oxygen hoà tan) thuận lợi.
- Tập tính sinh sản: Nhiều loài có tập tính di cư đến vùng nước thích hợp để đẻ (bãi đẻ), tìm nơi có giá thể hoặc nền đáy phù hợp cho trứng bám và phát triển. Trứng cá sau khi thụ tinh phát triển trực tiếp thành cá con, *không qua biến thái* rõ rệt.
b) Đặc điểm sinh sản của tôm
- Hình thức sinh sản: Tôm là động vật *phân tính* (con đực và con cái riêng biệt), *đẻ trứng*. Tôm cái sau khi được thụ tinh thường *ôm trứng* ở phần chân bụng (chân bơi) để bảo vệ và ấp trứng cho đến khi trứng nở.
- Sức sinh sản cao: Mỗi lần tôm cái có thể mang và đẻ từ hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn trứng, giúp bù đắp tỉ lệ hao hụt lớn ở giai đoạn ấu trùng.
- Phát triển qua biến thái (biến thái hoàn toàn): Trứng tôm nở ra *ấu trùng* và phải trải qua nhiều giai đoạn biến thái kế tiếp nhau (nauplius → zoea → mysis → postlarva) rồi mới thành tôm con giống tôm trưởng thành. Đây là điểm khác biệt rõ với cá.
- Gắn với lột xác: Tôm sinh trưởng và sinh sản gắn liền với quá trình *lột xác* (lột vỏ). Tôm cái thường lột xác trước khi giao vĩ, đẻ trứng; quá trình lột xác chịu ảnh hưởng mạnh của nhiệt độ, dinh dưỡng và chất lượng nước.
- Tính mùa vụ và môi trường: Tôm sinh sản mạnh khi nhiệt độ, độ mặn và các yếu tố môi trường thích hợp; nhiều loài tôm biển di cư ra vùng nước có độ mặn cao để sinh sản.
So sánh khái quát: Cả cá và tôm đều đẻ trứng và có sức sinh sản lớn để thích nghi với tỉ lệ hao hụt cao. Điểm khác biệt chính: cá chủ yếu thụ tinh ngoài, trứng phát triển trực tiếp không qua biến thái; còn tôm cái ôm trứng bảo vệ, con non phát triển *qua biến thái* với nhiều giai đoạn ấu trùng và gắn liền với quá trình *lột xác*.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.