Sách giáo khoa Công nghệ 12

Giải Câu 2 trang 133 SGK Công nghệ 12

Ôn tập chương IX   Gợi ý trả lời

Đề bài

Mô tả đặc điểm, nêu nguyên nhân và biện pháp phòng, trị một số loại bệnh thuỷ sản phổ biến.

Gợi ý trả lời

Câu 2 (trang 134). Mô tả đặc điểm, nêu nguyên nhân và biện pháp phòng, trị một số loại bệnh thuỷ sản phổ biến.

Bệnh thuỷ sản thường do ba nhóm tác nhân chính gây ra: virus, vi khuẩn và kí sinh trùng (trùng, nấm). Dưới đây mô tả một số bệnh phổ biến theo từng nhóm.

a) Bệnh do virus – Bệnh hoại tử thần kinh (VNN) ở cá biển

- *Đặc điểm (dấu hiệu bệnh):* Cá bỏ ăn, bơi lờ đờ hoặc bơi xoáy tròn, mất phương hướng, thường nổi lên mặt nước; bóng hơi trương phồng; mắt bị đục, thần kinh và võng mạc bị hoại tử. Bệnh lây lan nhanh, cá con (cá giống) chết hàng loạt, tỉ lệ chết rất cao.
- *Nguyên nhân:* Do virus gây hoại tử thần kinh (Nervous Necrosis Virus). Virus tấn công vào não và võng mạc của cá.
- *Biện pháp phòng, trị:* Hiện chưa có thuốc đặc trị; chủ yếu phòng bệnh bằng cách chọn con giống khoẻ, sạch bệnh (kiểm dịch, xét nghiệm); vệ sinh, khử trùng dụng cụ và nguồn nước; nuôi mật độ hợp lí; tăng sức đề kháng cho cá; khi phát hiện cá bệnh phải cách li, tiêu huỷ cá chết đúng quy định để tránh lây lan.

b) Bệnh do virus – Bệnh đốm trắng ở tôm (WSSV)

- *Đặc điểm:* Trên vỏ đầu ngực và thân tôm xuất hiện các đốm trắng đường kính 0,5 – 2 mm; tôm bỏ ăn, bơi lờ đờ dạt vào bờ, thân chuyển màu hồng đỏ; tôm chết rất nhanh, tỉ lệ chết có thể tới 100% trong vài ngày.
- *Nguyên nhân:* Do virus gây hội chứng đốm trắng (White Spot Syndrome Virus); lây qua nước, qua tôm bệnh và vật trung gian.
- *Biện pháp phòng, trị:* Chưa có thuốc trị; phòng bệnh là chính: chọn tôm giống sạch bệnh, cải tạo và khử trùng ao trước khi thả, quản lí tốt chất lượng nước và thức ăn, nuôi mật độ hợp lí, ngăn vật trung gian mang mầm bệnh; khi phát bệnh phải khoanh vùng, không xả nước ao bệnh ra môi trường, xử lí tiêu huỷ đúng quy định.

c) Bệnh do vi khuẩn – Bệnh xuất huyết ở cá (ví dụ cá trắm cỏ)

- *Đặc điểm:* Cá kém ăn, da sẫm màu, xuất huyết ở gốc vây, hậu môn, quanh miệng và trong nội tạng; ruột xuất huyết, hoại tử; cá bơi yếu, chết rải rác rồi chết nhiều.
- *Nguyên nhân:* Do vi khuẩn (như Aeromonas, Pseudomonas…) gây ra, thường bùng phát khi môi trường nước ô nhiễm, cá bị stress, sức đề kháng giảm.
- *Biện pháp phòng, trị:* Phòng: giữ môi trường nước sạch, cho ăn đủ chất, bổ sung vitamin C tăng sức đề kháng, định kì khử trùng ao. Trị: dùng thuốc, kháng sinh được phép sử dụng theo hướng dẫn thú y thuỷ sản, kết hợp cải thiện chất lượng nước và chế độ ăn.

d) Bệnh do kí sinh trùng – Bệnh trùng quả dưa (bệnh đốm trắng do trùng Ichthyophthirius) / bệnh nấm thuỷ mi

- *Đặc điểm:* Trên da, mang, vây cá xuất hiện các hạt lấm tấm trắng (trùng quả dưa) hoặc các búi sợi như bông (nấm thuỷ mi); cá ngứa ngáy, cọ mình vào thành ao, tiết nhiều nhớt, mang bị tổn thương làm cá ngạt, bơi nổi đầu.
- *Nguyên nhân:* Do kí sinh trùng (trùng quả dưa) hoặc nấm kí sinh trên cơ thể cá; phát triển mạnh khi nước bẩn, nhiệt độ thấp, cá bị xây xát.
- *Biện pháp phòng, trị:* Phòng: giữ nước sạch, mật độ nuôi hợp lí, tránh làm cá bị xây xát. Trị: tắm cá hoặc xử lí nước bằng các hoá chất được phép (ví dụ nước muối, thuốc tím, formol…) theo liều lượng hướng dẫn, kết hợp nâng cao chất lượng môi trường nuôi.

Nhận xét chung về biện pháp phòng, trị bệnh thuỷ sản:
- Với bệnh do virus: hầu như chưa có thuốc đặc trị → lấy phòng bệnh làm chính (con giống sạch bệnh, vệ sinh ao – nước – dụng cụ, nuôi đúng kĩ thuật, cách li và tiêu huỷ khi có dịch).
- Với bệnh do vi khuẩn, kí sinh trùng, nấm: có thể trị được bằng thuốc/hoá chất được phép dùng, nhưng vẫn phải ưu tiên phòng bệnh bằng quản lí môi trường và tăng sức đề kháng cho vật nuôi.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.