Sách giáo khoa Địa lí 10

Giải Câu hỏi trang 29 SGK Địa lí 10

Bài 9. Khí quyển. Các yếu tố khí hậu   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào thông tin trong mục a và bảng 9, hãy nhận xét về sự thay đổi nhiệt độ trung bình năm và biên độ nhiệt độ năm theo vĩ độ ở bán cầu Bắc.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 29 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 9. Nhiệt độ trung bình năm và biên độ nhiệt độ năm theo vĩ độ ở bán cầu Bắc.

| Vĩ độ | Nhiệt độ trung bình năm (°C) | Biên độ nhiệt độ năm (°C) |
|---|---|---|
| 0° | 24,5 | 1,8 |
| 20° | 25,0 | 7,4 |
| 30° | 20,4 | 13,3 |
| 40° | 14,0 | 17,7 |
| 50° | 5,4 | 23,8 |
| 60° | -0,6 | 29,0 |
| 70° | -10,4 | 32,2 |
| … | … | … |

Gợi ý trả lời

a) Sự thay đổi nhiệt độ trung bình năm theo vĩ độ (bán cầu Bắc)

- Nhìn chung, nhiệt độ trung bình năm giảm dần từ vĩ độ thấp về vĩ độ cao (từ Xích đạo về cực): từ 24,5∘C24,5^{\circ}C ở 0∘0^{\circ} xuống chỉ còn −10,4∘C-10,4^{\circ}C ở 70∘70^{\circ}.
- Tuy nhiên, nhiệt độ trung bình năm cao nhất không phải ở Xích đạo mà ở vĩ độ 20∘20^{\circ} (25,0∘C25,0^{\circ}C, cao hơn ở 0∘0^{\circ} là 25,0−24,5=0,5∘C25,0 - 24,5 = 0,5^{\circ}C). Nguyên nhân: ở vùng chí tuyến (khoảng 20∘20^{\circ}) có nhiều lục địa, trời ít mây, khô ráo nên mặt đất nhận được lượng bức xạ mặt trời lớn; còn vùng Xích đạo nhiều mây, mưa nhiều nên bức xạ bị giảm bớt.
- Từ vĩ độ 20∘20^{\circ} trở lên, nhiệt độ giảm rất nhanh và liên tục: 25,0→20,4→14,0→5,4→−0,6→−10,4 (∘C)25,0 \to 20,4 \to 14,0 \to 5,4 \to -0,6 \to -10,4\,(^{\circ}C). Chênh lệch nhiệt độ giữa 20∘20^{\circ} và 70∘70^{\circ} lên tới 25,0−(−10,4)=35,4∘C25,0 - (-10,4) = 35,4^{\circ}C. Lí do: càng lên vĩ độ cao, góc chiếu của tia sáng mặt trời càng nhỏ, lượng nhiệt nhận được càng ít.

b) Sự thay đổi biên độ nhiệt độ năm theo vĩ độ (bán cầu Bắc)

- Biên độ nhiệt độ năm tăng dần từ vĩ độ thấp lên vĩ độ cao (từ Xích đạo về cực): 1,8→7,4→13,3→17,7→23,8→29,0→32,2 (∘C)1,8 \to 7,4 \to 13,3 \to 17,7 \to 23,8 \to 29,0 \to 32,2\,(^{\circ}C).
- Ở Xích đạo biên độ rất nhỏ (chỉ 1,8∘C1,8^{\circ}C) vì quanh năm góc chiếu và thời gian chiếu sáng ít thay đổi; càng lên vĩ độ cao, sự chênh lệch góc chiếu sáng và độ dài ngày – đêm giữa mùa hạ và mùa đông càng lớn nên biên độ nhiệt độ năm càng lớn (ở 70∘70^{\circ} đạt tới 32,2∘C32,2^{\circ}C).
- Chênh lệch biên độ giữa 70∘70^{\circ} và 0∘0^{\circ} là 32,2−1,8=30,4∘C32,2 - 1,8 = 30,4^{\circ}C.

Kết luận: Theo chiều từ Xích đạo về cực ở bán cầu Bắc, nhiệt độ trung bình năm giảm (cao nhất ở khoảng vĩ độ 20∘20^{\circ}), còn biên độ nhiệt độ năm tăng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.