Giải Câu hỏi trang 34 SGK Địa lí 10
Đề bài
Dựa vào thông tin trong mục b và hình 9.7, hãy nhận xét về sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất.
Bản đồ thế giới thể hiện lượng mưa trung bình năm trên các lục địa, phân theo thang màu từ nhạt đến đậm:
- Dưới 200 mm/năm: tập trung ở các vùng hoang mạc chí tuyến (Bắc Phi - Xa-ha-ra, bán đảo A-rập, Trung Á, nội địa Ô-xtrây-li-a) và các vùng cực.
- Từ 200 đến dưới 500 mm/năm: viền quanh các vùng khô hạn nói trên và các vùng ôn đới nội địa.
- Từ 500 đến dưới 1 000 mm/năm: phân bố ở nhiều vùng ôn đới và cận nhiệt.
- Từ 1 000 đến dưới 2 000 mm/năm: phổ biến ở vùng gần Xích đạo và ven biển gió mùa.
- Từ 2 000 mm/năm trở lên: tập trung ở vùng Xích đạo (lưu vực A-ma-dôn ở Nam Mỹ, Trung Phi - lưu vực Công-gô, Đông Nam Á và các đảo In-đô-nê-xi-a).
Nhìn chung, lượng mưa phân bố không đều: nhiều nhất ở vùng Xích đạo, giảm dần về hai chí tuyến (mưa ít), tăng nhẹ ở vùng ôn đới và lại giảm về hai cực. Mưa trên lục địa cũng thay đổi theo vị trí gần hay xa biển và theo địa hình.
Gợi ý trả lời
Nhận xét về sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất
Dựa vào hình 9.7 (bản đồ lượng mưa trung bình năm) và thông tin trong mục b, có thể nhận xét như sau:
a) Lượng mưa phân bố không đều theo vĩ độ (từ Xích đạo về hai cực)
- Vùng Xích đạo: mưa nhiều nhất, phổ biến từ 1 000 mm/năm trở lên, nhiều nơi trên 2 000 mm/năm (lưu vực A-ma-dôn ở Nam Mỹ, lưu vực Công-gô ở Trung Phi, Đông Nam Á và các đảo In-đô-nê-xi-a). Nguyên nhân: khí áp thấp, nhiệt độ cao, nước bốc hơi mạnh, không khí ẩm liên tục bốc lên cao.
- Hai vùng chí tuyến (khoảng vĩ độ 20° – 30° B và N): mưa ít nhất, nhiều nơi dưới 200 mm/năm, hình thành các hoang mạc lớn (Xa-ha-ra ở Bắc Phi, bán đảo A-rập, Trung Á, nội địa Ô-xtrây-li-a). Nguyên nhân: khí áp cao, không khí ẩm khó bốc lên, ít ngưng tụ nên ít mưa.
- Hai vùng ôn đới (khoảng vĩ độ 40° – 60° B và N): mưa tăng trở lại (thường từ 500 đến dưới 1 000 mm/năm). Nguyên nhân: khí áp thấp, có gió Tây ôn đới và hoạt động của frông, dải hội tụ mang mưa.
- Hai vùng cực (gần 90° B và N): mưa giảm, rất ít (thường dưới 200 mm/năm). Nguyên nhân: khí áp cao, nhiệt độ thấp, nước khó bốc hơi.
→ Như vậy, đi từ Xích đạo về cực, lượng mưa giảm dần ở hai chí tuyến, tăng nhẹ ở ôn đới, rồi lại giảm về hai cực.
b) Lượng mưa còn phân bố không đều theo vị trí gần hay xa biển (từ ven biển vào nội địa)
- Vùng ven biển, nơi có gió từ biển thổi vào (ven biển gió mùa) thường mưa nhiều (1 000 – 2 000 mm/năm).
- Càng vào sâu trong nội địa, lượng mưa càng giảm (nhiều vùng ôn đới nội địa, Trung Á chỉ đạt 200 – 500 mm/năm hoặc dưới 200 mm/năm) vì xa nguồn ẩm từ biển.
c) Lượng mưa còn thay đổi theo địa hình
- Sườn núi đón gió ẩm thường mưa nhiều; sườn khuất gió mưa ít. Những nơi có dòng biển nóng đi qua mưa nhiều hơn nơi có dòng biển lạnh.
Kết luận: Lượng mưa trên Trái Đất phân bố không đều, vừa thay đổi theo vĩ độ (nhiều ở Xích đạo, ít ở chí tuyến và cực, tăng ở ôn đới), vừa thay đổi theo vị trí gần – xa biển và theo địa hình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.