Giải Câu hỏi trang 24 SGK Địa lí 12
Đề bài
Dựa vào thông tin mục 2 và hình 3.3, hãy trình bày đặc điểm tự nhiên của miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ.
Bản đồ tự nhiên miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ, phạm vi từ biên giới Việt – Trung ở phía bắc kéo dài xuống dãy Bạch Mã ở phía nam, phía tây giáp Lào (có biên giới quốc gia), phía đông là Vịnh Bắc Bộ và Biển Đông; ranh giới miền (đường đứt nét) ngăn với miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ ở phía đông bắc và với miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ ở phía nam (dãy Bạch Mã).
Địa hình (thể hiện qua thang màu phân tầng độ cao, từ thấp đến cao): dưới 100 m → 100 → 200 → 500 → 1 000 → 1 500 → 2 000 → 2 500 → trên 2 500 m. Địa hình cao, đồ sộ nhất cả nước, hướng núi chủ đạo tây bắc – đông nam. Các dãy núi lớn: dãy Hoàng Liên Sơn (chạy dọc biên giới với miền Bắc, có đỉnh Phan-xi-păng cao 3 147 m – cao nhất Việt Nam, và núi Phu Luông 2 985 m), dãy Pu Đen Đinh, dãy Pu Sam Sao (ở phía tây giáp Lào, có núi Khoan La San 1 853 m), dãy Trường Sơn Bắc chạy dài suốt phần Bắc Trung Bộ theo hướng tây bắc – đông nam (có núi Pu Xai Lai Leng 2 711 m ở miền Tây Nghệ An), các dãy đâm ngang ra biển như dãy Tam Điệp, dãy Hoành Sơn và dãy Bạch Mã (đỉnh Bạch Mã 1 444 m, núi Động Ngai 1 774 m) khép lại ở cực nam của miền. Giữa các dãy núi có các cao nguyên badan/đá vôi như cao nguyên Sơn La và cao nguyên Mộc Châu; đồng bằng ven biển Bắc Trung Bộ nhỏ hẹp, bị các nhánh núi chia cắt.
Sông ngòi: các sông lớn chảy theo hướng tây bắc – đông nam gồm sông Đà, sông Mã, sông Cả (sông Lam), sông Chu; vùng Bắc Trung Bộ có các sông nhỏ, ngắn và dốc như sông Gianh, sông Giăng, sông Bến Hải, sông Cu Núi Thanh đổ ra Biển Đông. Có các hồ lớn: hồ Thác Bà và hồ Hoà Bình. Dọc bờ biển có nhiều cửa sông: cửa Hới, cửa Hội, cửa Gianh, cửa Tùng, cửa Thuận An.
Khí hậu (mũi tên hướng gió): gió mùa hạ (mũi tên đỏ) thổi từ phía tây nam và nam lên; gió mùa đông (mũi tên xanh) thổi từ phía đông bắc xuống; đặc biệt có gió Tây khô nóng (mũi tên đỏ) vượt dãy Trường Sơn thổi xuống đồng bằng ven biển Bắc Trung Bộ.
Sinh vật: thảm thực vật gồm rừng thường xanh, rừng cận nhiệt (ở vùng núi cao) và tràng cỏ, cây bụi; nhiều vườn quốc gia và khu dự trữ sinh quyển (Cúc Phương, Bến En, Pù Mát, Phong Nha – Kẻ Bàng, Bạch Mã…). Động vật tiêu biểu: gấu, lợn rừng, sao la, mang lớn, khỉ, vượn, voọc, hươu, sơn dương (trên cạn) và cá, tôm, mực, rùa – đồi mồi (ở vùng biển).
Khoáng sản (theo kí hiệu trên bản đồ): sắt (Hà Tĩnh, Lào Cai), đồng (Sơn La, Lào Cai), a-pa-tít (Lào Cai), crôm (Thanh Hoá – vùng Cổ Định), thiếc (Nghệ An – vùng Quỳ Hợp), ngoài ra còn man-gan, ti-tan, vàng, pi-rít, ni-ken, mô-líp-đen, đá quý, đá vôi, sét – cao lanh, than đá và nhiều mỏ nước khoáng (ví dụ Suối Bang), vật liệu xây dựng ở nhiều địa phương.
Vùng biển: phía đông là Vịnh Bắc Bộ và Biển Đông, có Vịnh Hạ Long, đảo Cát Bà, quần đảo Cô Tô, đảo Bạch Long Vĩ, hòn Mê – đảo Biện Sơn, hòn Sơn Dương, mũi Ròn, đảo Cồn Cỏ.
Gợi ý trả lời
Đặc điểm tự nhiên của miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ
Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ có phạm vi từ hữu ngạn sông Hồng ở phía bắc kéo dài đến dãy Bạch Mã ở phía nam; phía tây giáp Lào, phía đông giáp Vịnh Bắc Bộ và Biển Đông. Đặc điểm tự nhiên của miền thể hiện qua các thành phần sau:
a) Địa hình
- Là miền có địa hình cao, đồ sộ và hiểm trở nhất cả nước, với hướng núi chủ đạo là tây bắc – đông nam.
- Có dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ với đỉnh Phan-xi-păng cao 3 143 m – đỉnh núi cao nhất Việt Nam; ngoài ra còn nhiều dãy núi lớn như Pu Đen Đinh, Pu Sam Sao và dãy Trường Sơn Bắc chạy dài suốt phần Bắc Trung Bộ.
- Ở Bắc Trung Bộ có các dãy núi đâm ngang ra biển (Tam Điệp, Hoành Sơn, Bạch Mã), xen giữa núi là các cao nguyên (Sơn La, Mộc Châu); đồng bằng ven biển nhỏ hẹp, bị chia cắt.
b) Khí hậu
- Chịu ảnh hưởng của gió mùa: gió mùa hạ thổi từ phía tây nam và nam lên, gió mùa đông thổi từ phía đông bắc xuống.
- Ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc giảm sút (do bức chắn địa hình), mùa đông đến muộn và kết thúc sớm hơn, nền nhiệt cao hơn miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ.
- Vùng đồng bằng ven biển Bắc Trung Bộ chịu tác động của gió Tây khô nóng (gió phơn) vượt dãy Trường Sơn, gây thời tiết khô nóng vào đầu mùa hạ.
c) Sông ngòi
- Các sông lớn chảy theo hướng tây bắc – đông nam: sông Đà, sông Mã, sông Cả (sông Lam), sông Chu.
- Ở Bắc Trung Bộ sông thường nhỏ, ngắn và dốc (sông Gianh, sông Bến Hải…), đổ thẳng ra Biển Đông.
d) Sinh vật
- Thảm thực vật phong phú: rừng thường xanh, rừng cận nhiệt ở vùng núi cao, tràng cỏ và cây bụi.
- Có nhiều vườn quốc gia và khu dự trữ sinh quyển (Bến En, Pù Mát, Phong Nha – Kẻ Bàng, Bạch Mã…); động vật tiêu biểu có sao la, mang lớn, voọc, sơn dương… và nhiều hải sản ở vùng biển.
e) Khoáng sản
- Khá đa dạng: đất hiếm, crôm (Thanh Hoá), thiếc (Nghệ An), sắt (Hà Tĩnh); ngoài ra còn man-gan, ti-tan, vàng, đá vôi, sét – cao lanh và nhiều mỏ nước khoáng.
g) Vùng biển
- Phía đông giáp Vịnh Bắc Bộ và Biển Đông (đoạn ven biển từ Thanh Hoá đến Bạch Mã), có một số đảo ven bờ như Hòn Mê, đảo Cồn Cỏ…, tạo tiềm năng về thuỷ sản, du lịch và giao thông biển.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.