Sách giáo khoa Địa lí 12

Giải Luyện tập 2 trang 38 SGK Địa lí 12

Bài 7. Dân số   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào bảng 7, vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta năm 1999 và năm 2024. Nêu nhận xét.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 38 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 7. Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta giai đoạn 1999 – 2024 (đơn vị: %):

| Nhóm tuổi | 1999 | 2009 | 2019 | 2024 |
|---|---|---|---|---|
| Dưới 15 tuổi | 33,1 | 24,5 | 24,3 | 23,3 |
| Từ 15 đến 64 tuổi | 61,1 | 69,1 | 68,0 | 67,4 |
| Từ 65 tuổi trở lên | 5,8 | 6,4 | 7,7 | 9,3 |

(Nguồn: Cục Thống kê). Để làm bài, sử dụng số liệu hai năm 1999 và 2024: năm 1999 có nhóm dưới 15 tuổi 33,1%, nhóm 15–64 tuổi 61,1%, nhóm từ 65 tuổi trở lên 5,8%; năm 2024 có nhóm dưới 15 tuổi 23,3%, nhóm 15–64 tuổi 67,4%, nhóm từ 65 tuổi trở lên 9,3%.

Gợi ý trả lời

a) Xác định dạng biểu đồ thích hợp

Bảng số liệu đã cho ở dạng tương đối (đơn vị %) và yêu cầu thể hiện cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của hai năm → chọn biểu đồ tròn (vẽ 2 hình tròn có bán kính bằng nhau cho năm 1999 và năm 2024).

b) Xử lí số liệu – tính góc ở tâm

Vì số liệu đã là %, chỉ cần quy đổi ra góc ở tâm theo quy tắc 1%=3,6∘1\% = 3{,}6^{\circ}.

*Năm 1999:*
- Dưới 15 tuổi: 33,1×3,6=119,16∘≈119∘33{,}1 \times 3{,}6 = 119{,}16^{\circ} \approx 119^{\circ}
- Từ 15 đến 64 tuổi: 61,1×3,6=219,96∘≈220∘61{,}1 \times 3{,}6 = 219{,}96^{\circ} \approx 220^{\circ}
- Từ 65 tuổi trở lên: 5,8×3,6=20,88∘≈21∘5{,}8 \times 3{,}6 = 20{,}88^{\circ} \approx 21^{\circ}

(Tổng: 119+220+21=360∘119 + 220 + 21 = 360^{\circ})

*Năm 2024:*
- Dưới 15 tuổi: 23,3×3,6=83,88∘≈84∘23{,}3 \times 3{,}6 = 83{,}88^{\circ} \approx 84^{\circ}
- Từ 15 đến 64 tuổi: 67,4×3,6=242,64∘≈243∘67{,}4 \times 3{,}6 = 242{,}64^{\circ} \approx 243^{\circ}
- Từ 65 tuổi trở lên: 9,3×3,6=33,48∘≈33∘9{,}3 \times 3{,}6 = 33{,}48^{\circ} \approx 33^{\circ}

(Tổng: 84+243+33=360∘84 + 243 + 33 = 360^{\circ})

c) Vẽ biểu đồ

Vẽ 2 hình tròn bán kính bằng nhau (năm 1999 và năm 2024). Mỗi hình tròn bắt đầu vẽ từ tia 12 giờ, theo chiều kim đồng hồ lần lượt các nhóm: dưới 15 tuổi, từ 15 đến 64 tuổi, từ 65 tuổi trở lên, với số đo góc đã tính ở trên. Ghi tỉ lệ % vào từng nan quạt, ghi năm dưới mỗi hình tròn, có tên biểu đồ (BIỂU ĐỒ CƠ CẤU DÂN SỐ THEO NHÓM TUỔI CỦA NƯỚC TA NĂM 1999 VÀ NĂM 2024) và bảng chú giải cho 3 nhóm tuổi.

d) Nhận xét

Giai đoạn 1999 – 2024, cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta có sự thay đổi rõ rệt:

- Tỉ lệ nhóm dưới 15 tuổi giảm mạnh, từ 33,1% xuống 23,3% (giảm 9,8%).
- Tỉ lệ nhóm từ 15 đến 64 tuổi (tuổi lao động) tăng, từ 61,1% lên 67,4% (tăng 6,3%).
- Tỉ lệ nhóm từ 65 tuổi trở lên tăng, từ 5,8% lên 9,3% (tăng 3,5%).

→ Cơ cấu dân số nước ta đang chuyển dịch từ cơ cấu dân số trẻ sang cơ cấu dân số già: tỉ lệ trẻ em giảm, tỉ lệ người trong độ tuổi lao động và người cao tuổi tăng. Nước ta đang trong thời kì cơ cấu dân số vàng nhưng đồng thời quá trình già hóa dân số đang diễn ra ngày càng nhanh.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.