Giải Câu hỏi trang 65 SGK Địa lí 12
Đề bài
Dựa vào thông tin mục 2 và hình 13.2, hãy trình bày sự chuyển dịch cơ cấu, tình hình phát triển và phân bố ngành thuỷ sản nước ta.
Bản đồ thuỷ sản Việt Nam năm 2024, thể hiện tỉ trọng giá trị sản xuất ngành thuỷ sản của các tỉnh, thành phố so với cả nước (đơn vị: %, giá hiện hành) bằng nền màu tô cho từng tỉnh, kèm kí hiệu phân bố hoạt động khai thác và nuôi trồng.
Chú giải tỉ trọng giá trị sản xuất thuỷ sản của tỉnh so với cả nước, chia 4 cấp (màu tím đậm dần theo tỉ trọng):
- Từ 5,0 trở lên (đậm nhất)
- Từ 3,0 đến dưới 5,0
- Từ 1,0 đến dưới 3,0
- Dưới 1,0 (nhạt nhất)
Kí hiệu khác: hình con cá/thuyền = "Khai thác hải sản"; hình tôm = "Nuôi trồng thuỷ sản"; cùng các kí hiệu sông, hồ, địa giới hành chính tỉnh (thành phố) và biên giới quốc gia.
Phân bố tỉ trọng theo màu:
- Nhóm tỉ trọng cao nhất (từ 5,0 trở lên, màu đậm nhất) tập trung ở Đồng bằng sông Cửu Long, nổi bật là An Giang và Cà Mau; một số tỉnh lân cận như Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ ở mức khá cao.
- Nhóm từ 3,0 đến dưới 5,0 phân bố ở một số tỉnh ven biển Đồng bằng sông Cửu Long và Duyên hải (ví dụ khu vực ven biển Nam Bộ, một vài tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ).
- Nhóm từ 1,0 đến dưới 3,0 là các tỉnh ven biển còn lại dọc Duyên hải miền Trung và ven biển Bắc Bộ (trong đó có các tỉnh thuộc Đồng bằng sông Hồng ven biển).
- Nhóm dưới 1,0 (nhạt nhất) là phần lớn các tỉnh miền núi, trung du và các tỉnh nội địa không giáp biển (Tây Bắc, Đông Bắc, Tây Nguyên, nội địa Bắc Bộ).
Phân bố hoạt động (theo vị trí kí hiệu trên bản đồ):
- Kí hiệu "Khai thác hải sản" nằm rải khắp vùng biển ngoài khơi: dày đặc ở Biển Đông ngoài khơi Duyên hải Nam Trung Bộ, quanh quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, ở Vịnh Bắc Bộ và ở Vịnh Thái Lan ngoài khơi Cà Mau – Kiên Giang (tương ứng 4 ngư trường trọng điểm: Hải Phòng – Quảng Ninh; quần đảo Hoàng Sa – quần đảo Trường Sa; Khánh Hoà – Lâm Đồng – TP. Hồ Chí Minh; Cà Mau – An Giang).
- Kí hiệu "Nuôi trồng thuỷ sản" tập trung dày nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long (vùng ven biển và trong nội đồng An Giang, Đồng Tháp, Cà Mau, Vĩnh Long, Cần Thơ…), tiếp đến là dải ven biển Đồng bằng sông Hồng và rải rác ven biển miền Trung.
Bản đồ phụ (góc trên bên phải) thể hiện vị trí Việt Nam trong khu vực, với phần Biển Đông, quần đảo Hoàng Sa (TP. Đà Nẵng) và quần đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hoà) thuộc chủ quyền Việt Nam.
Gợi ý trả lời
a) Sự chuyển dịch cơ cấu ngành thuỷ sản
- Cơ cấu giá trị sản xuất thuỷ sản nước ta chuyển dịch theo hướng giảm tỉ trọng khai thác, tăng tỉ trọng nuôi trồng. Nuôi trồng ngày càng chiếm ưu thế và trở thành hướng phát triển chủ đạo, nhờ nhu cầu thị trường lớn, chủ động được nguồn nguyên liệu cho chế biến, xuất khẩu và hạn chế khai thác quá mức làm suy giảm nguồn lợi hải sản.
- Trong từng ngành cũng có sự chuyển dịch: khai thác đẩy mạnh đánh bắt xa bờ (gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo) thay cho đánh bắt ven bờ; nuôi trồng đa dạng hoá đối tượng và hình thức nuôi (nuôi thâm canh, công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao), chú trọng các mặt hàng có giá trị xuất khẩu như tôm, cá tra.
b) Tình hình phát triển
- Ngành thuỷ sản phát triển nhanh, sản lượng liên tục tăng và trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng, có giá trị xuất khẩu cao.
- Khai thác: sản lượng khai thác (chủ yếu là khai thác hải sản) tăng; phương tiện, ngư cụ được đầu tư hiện đại hơn, số lượng và công suất tàu thuyền tăng, đẩy mạnh đánh bắt xa bờ ở các ngư trường trọng điểm.
- Nuôi trồng: phát triển mạnh hơn khai thác, diện tích và sản lượng nuôi trồng tăng nhanh; nuôi cả thuỷ sản nước ngọt, nước lợ và nước mặn, trong đó tôm và cá tra là hai sản phẩm chủ lực phục vụ xuất khẩu. Công nghiệp chế biến thuỷ sản phát triển, nâng cao giá trị sản phẩm; thị trường xuất khẩu được mở rộng (Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc…).
c) Phân bố
- Phân bố chung: hoạt động thuỷ sản tập trung ở các tỉnh, thành phố giáp biển và vùng có nhiều mặt nước. Tỉ trọng giá trị sản xuất thuỷ sản cao nhất (từ 5,0% trở lên) tập trung ở Đồng bằng sông Cửu Long — vùng dẫn đầu cả nước về cả khai thác và nuôi trồng, nổi bật là An Giang, Cà Mau và các tỉnh lân cận (Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ…). Các tỉnh miền núi, trung du và nội địa không giáp biển có tỉ trọng thấp nhất (dưới 1,0%).
- Khai thác hải sản: phát triển mạnh ở các tỉnh ven biển, gắn với 4 ngư trường trọng điểm: Hải Phòng – Quảng Ninh (Vịnh Bắc Bộ); quần đảo Hoàng Sa – quần đảo Trường Sa; Khánh Hoà – Lâm Đồng – TP. Hồ Chí Minh (ngư trường Nam Trung Bộ); Cà Mau – An Giang (vùng biển Tây Nam, Vịnh Thái Lan). Hoạt động khai thác tập trung dày ở vùng biển Duyên hải Nam Trung Bộ và vùng biển Tây Nam.
- Nuôi trồng thuỷ sản: tập trung dày nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long (ven biển và nội đồng: An Giang, Đồng Tháp, Cà Mau, Vĩnh Long, Cần Thơ…), tiếp đến là dải ven biển Đồng bằng sông Hồng và rải rác ven biển miền Trung.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.