Sách giáo khoa Địa lí 12

Giải Câu hỏi trang 80 SGK Địa lí 12

Bài 17. Một số ngành công nghiệp   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào thông tin mục IV và hình 17.4, hãy trình bày đặc điểm phát triển và phân bố ngành công nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm ở nước ta.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 80 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bản đồ phân bố một số ngành công nghiệp chế biến, chế tạo Việt Nam năm 2024 (Hình 17.4), vẽ lãnh thổ Việt Nam từ khoảng vĩ độ 8°B đến 23°B, kinh độ 102°Đ–112°Đ, có hai quần đảo Hoàng Sa (TP. Đà Nẵng) và Trường Sa (tỉnh Khánh Hoà); tỉ lệ thước đo khoảng 100 km mỗi đoạn. Chú giải thể hiện vị trí phân bố của 5 nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo bằng kí hiệu riêng: sản xuất sản phẩm điện tử – máy vi tính; sản xuất, chế biến thực phẩm; sản xuất đồ uống; dệt và sản xuất trang phục; sản xuất giày, dép; kèm kí hiệu sông, hồ, đường sắt, đường cao tốc, đường ô tô, địa giới hành chính tỉnh – thành phố và biên giới quốc gia.

Riêng kí hiệu ngành sản xuất, chế biến thực phẩm (hình hộp/lon màu vàng) xuất hiện dày đặc và trải rộng khắp cả nước, cho thấy ngành phân bố rộng rãi dựa vào nguồn nguyên liệu tại chỗ, song tập trung cao nhất ở các trung tâm công nghiệp lớn và vùng nguyên liệu.

- Trung du và miền núi Bắc Bộ: rải rác ở các tỉnh như Lào Cai, Hà Giang, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Bắc Kạn, Cao Bằng, Phú Thọ (gắn với vùng nguyên liệu chè, mía, cây ăn quả, chăn nuôi).
- Đồng bằng sông Hồng: phân bố tập trung, dày đặc quanh Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Nam Định, Ninh Bình, Quảng Ninh – đây là một trong những khu vực tập trung nhiều cơ sở chế biến thực phẩm nhất cả nước.
- Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung: nằm dọc dải ven biển ở Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai (Quy Nhơn), Khánh Hoà (Nha Trang), Ninh Thuận (Phan Rang), Bình Thuận (Phan Thiết).
- Tây Nguyên: có mặt ở Kon Tum, Pleiku (Gia Lai), Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), Đà Lạt (Lâm Đồng) – gắn với cà phê, hồ tiêu, cao su, rau quả.
- Đông Nam Bộ: tập trung rất cao ở Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai (Biên Hoà), Bình Dương, Tây Ninh, Bà Rịa – Vũng Tàu.
- Đồng bằng sông Cửu Long: phân bố dày dọc các tỉnh Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp, An Giang (Long Xuyên), Cần Thơ, Vĩnh Long, Sóc Trăng, Kiên Giang (Rạch Giá), Bạc Liêu, Cà Mau – gắn với lúa gạo, thuỷ sản, cây ăn quả.

Các địa phương có kí hiệu ngành chế biến thực phẩm lớn và tập trung nhất là Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ – đúng với các trung tâm phát triển mạnh của ngành.

Gợi ý trả lời

a) Đặc điểm phát triển

- Công nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm là một trong những ngành công nghiệp trọng điểm của nước ta, có tỉ trọng lớn trong cơ cấu giá trị sản xuất của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo.
- Ngành phát triển dựa trên nhiều thế mạnh: nguồn nguyên liệu phong phú, dồi dào tại chỗ từ nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản (lúa gạo, mía, chè, cà phê, rau quả, thịt gia súc – gia cầm, thuỷ sản...); nguồn lao động đông, thị trường tiêu thụ rộng lớn trong và ngoài nước.
- Cơ cấu ngành đa dạng, gồm nhiều phân ngành như: chế biến lương thực (xay xát gạo), chế biến sản phẩm chăn nuôi (thịt, sữa), chế biến thuỷ – hải sản, chế biến đường, chè, cà phê, rau quả, dầu thực vật...
- Tốc độ tăng trưởng khá nhanh, sản phẩm ngày càng đa dạng, chất lượng được nâng cao, đáp ứng nhu cầu trong nước và trở thành mặt hàng xuất khẩu quan trọng (gạo, cà phê, thuỷ sản chế biến...).
- Ngành ngày càng ứng dụng khoa học – công nghệ hiện đại vào chế biến, bảo quản để nâng cao giá trị và đảm bảo an toàn thực phẩm; đồng thời chú trọng gắn với vùng nguyên liệu và bảo vệ môi trường.

b) Đặc điểm phân bố

- Do dựa vào nguồn nguyên liệu tại chỗ và thị trường tiêu thụ nên ngành sản xuất, chế biến thực phẩm phân bố rộng rãi khắp cả nước (căn cứ hình 17.4, kí hiệu ngành xuất hiện dày đặc và trải rộng ở hầu hết các vùng).
- Tuy nhiên, ngành tập trung cao nhất ở các vùng có nguồn nguyên liệu dồi dào và các trung tâm công nghiệp, đô thị lớn – nơi có thị trường tiêu thụ rộng, tiêu biểu là:
- Đồng bằng sông Hồng: tập trung dày đặc quanh Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh lân cận (gắn với vùng nguyên liệu lương thực, chăn nuôi và thị trường đông dân).
- Đông Nam Bộ: tập trung rất cao ở Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu.
- Đồng bằng sông Cửu Long: phân bố dày (Cần Thơ, Long An, Tiền Giang, An Giang, Cà Mau...) gắn với lúa gạo, thuỷ sản, cây ăn quả.
- Ngoài ra còn phân bố ở Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung (dọc ven biển), Tây Nguyên (gắn với cà phê, hồ tiêu, rau quả) và rải rác ở Trung du và miền núi Bắc Bộ (gắn với chè, mía, chăn nuôi).
- Các trung tâm có ngành chế biến thực phẩm lớn và tập trung nhất là Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai, Đà Nẵng, Cần Thơ – đúng với các trung tâm công nghiệp phát triển mạnh của cả nước.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.