Sách giáo khoa Địa lí 12

Giải Nội dung 2 trang 86 SGK Địa lí 12

Bài 19. Thực hành: Vẽ biểu đồ, nhận xét và giải thích tình hình phát triển ngành công nghiệp   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào bảng 16.1, nhận xét và giải thích sự chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp của nước ta.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 86 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 16.1. CƠ CẤU GIÁ TRỊ SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP THEO NHÓM NGÀNH Ở NƯỚC TA GIAI ĐOẠN 2010 – 2024 (Đơn vị: %) — in ở trang 70 của sách, thuộc Bài 16 (Chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp), mục I.

Bảng có 5 cột: cột đầu là "Nhóm ngành", bốn cột sau là các năm 2010, 2015, 2020, 2024. Bốn dòng dữ liệu:

- Khai khoáng: 10,2 — 5,3 — 3,1 — 3,2
- Chế biến, chế tạo: 86,2 — 90,7 — 92,8 — 91,7
- Sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hoà không khí: 3,0 — 3,3 — 3,3 — 4,4
- Cung cấp nước, hoạt động quản lí và xử lí rác thải, nước thải: 0,6 — 0,7 — 0,8 — 0,7

(Nguồn: Cục Thống kê). Mỗi cột năm cộng đúng 100,0%.

Lưu ý về nhãn: đề bài (trang 86, Bài 19, Nội dung 2) viết "Dựa vào bảng 16.1" — đúng như sách in, và vật mang tên BẢNG 16.1 nằm ở trang 70. Trong cùng Bài 16 còn có HÌNH 16.1 (trang 71) là hai biểu đồ tròn về cơ cấu theo THÀNH PHẦN KINH TẾ (năm 2010: kinh tế Nhà nước 20,9% – ngoài Nhà nước 27,7% – khu vực có vốn đầu tư nước ngoài 51,4%; năm 2024: 7,4% – 34,1% – 58,5%). Đó là vật KHÁC cùng số: đề này hỏi cơ cấu theo NGÀNH nên dùng Bảng 16.1, không dùng Hình 16.1.

Gợi ý trả lời

## Chuẩn bị

Xử lí nhanh bảng 16.1 để thấy xu hướng. Lấy mức năm 2024 trừ mức năm 2010 để biết mỗi nhóm ngành tăng hay giảm bao nhiêu điểm phần trăm (%):

- Khai khoáng: 3,2−10,2=−7,03{,}2 - 10{,}2 = -7{,}0 → giảm 7,0%.
- Chế biến, chế tạo: 91,7−86,2=+5,591{,}7 - 86{,}2 = +5{,}5 → tăng 5,5%.
- Sản xuất, phân phối điện, khí đốt…: 4,4−3,0=+1,44{,}4 - 3{,}0 = +1{,}4 → tăng 1,4%.
- Cung cấp nước, xử lí rác, nước thải: 0,7−0,6=+0,10{,}7 - 0{,}6 = +0{,}1 → gần như không đổi.

(Kiểm tra: mỗi cột năm cộng lại đúng 100,0%100{,}0\%.)

## a) Nhận xét chung

Trong giai đoạn 2010 – 2024, cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp nước ta có sự chuyển dịch, song không đều giữa các nhóm ngành. Công nghiệp chế biến, chế tạo luôn chiếm tỉ trọng lớn nhất và áp đảo (trên 86% suốt cả giai đoạn), các nhóm còn lại chiếm tỉ trọng nhỏ. Hướng chuyển dịch là giảm nhanh tỉ trọng khai khoáng, tăng tỉ trọng các ngành chế biến, chế tạo và điện – năng lượng.

##

b) Nhận xét cụ thể từng nhóm ngành

- Chế biến, chế tạo: luôn giữ vai trò chủ đạo, tỉ trọng tăng từ 86,2%86{,}2\% (2010) lên 92,8%92{,}8\% (2020) rồi ở mức 91,7%91{,}7\% (2024), tức tăng 5,5%5{,}5\% trong cả giai đoạn.
- Khai khoáng: giảm mạnh và liên tục, từ 10,2%10{,}2\% (2010) xuống 3,2%3{,}2\% (2024), giảm 7,0%7{,}0\% — tức giảm hơn 3 lần; đây là nhóm chuyển dịch rõ rệt nhất.
- Sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hoà không khí: tăng nhẹ nhưng theo xu hướng đi lên, từ 3,0%3{,}0\% lên 4,4%4{,}4\% (tăng 1,4%1{,}4\%), tăng nhanh nhất ở giai đoạn 2020 – 2024.
- Cung cấp nước, quản lí và xử lí rác thải, nước thải: tỉ trọng rất nhỏ và khá ổn định, dao động quanh 0,6−0,8%0{,}6 - 0{,}8\%, năm 2024 là 0,7%0{,}7\%.

##

c) Giải thích

- Chế biến, chế tạo tăng và giữ vai trò chủ đạo vì đây là hướng đi đúng của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá: nhóm ngành này tạo ra giá trị gia tăng cao, thu hút mạnh vốn đầu tư (nhất là đầu tư nước ngoài – FDI vào điện tử, dệt may, cơ khí, ô tô…), gắn với đổi mới công nghệ và đẩy mạnh xuất khẩu; đồng thời phù hợp với chính sách ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo của Nhà nước.
- Khai khoáng giảm mạnh do nước ta chủ trương hạn chế xuất khẩu nguyên – nhiên liệu thô, khai thác khoáng sản chưa qua chế biến; một số loại tài nguyên dần cạn kiệt, chi phí khai thác tăng; gắn với yêu cầu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và tiết kiệm tài nguyên.
- Điện, năng lượng tăng do nhu cầu điện cho sản xuất và sinh hoạt tăng nhanh cùng tốc độ tăng trưởng kinh tế, quá trình công nghiệp hoá – đô thị hoá; đồng thời phát triển mạnh các nguồn điện mới, nhất là năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời).
- Cung cấp nước, xử lí rác – nước thải ổn định ở mức thấp vì là nhóm ngành dịch vụ hạ tầng – môi trường, quy mô giá trị nhỏ, tăng trưởng đều theo đô thị hoá nên tỉ trọng ít biến động.

## Kết luận

Sự chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp nước ta giai đoạn 2010 – 2024 diễn ra theo hướng tích cực, phù hợp với công nghiệp hoá – hiện đại hoá và phát triển bền vững: giảm nhanh nhóm khai khoáng, tăng và duy trì vai trò chủ đạo của chế biến – chế tạo, tăng tỉ trọng ngành điện – năng lượng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.