Giải Câu hỏi trang 132 SGK Địa lí 12
Đề bài
Dựa vào thông tin mục II và hình 28.1, hãy phân tích các thế mạnh và hạn chế đối với việc phát triển các ngành kinh tế của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (Nam Trung Bộ).
Hình 28.1 là bản đồ tự nhiên vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (Nam Trung Bộ), trải dài theo phương bắc – nam từ khoảng vĩ độ 10°B đến trên 16°B và kinh độ 108°Đ đến 112°Đ, phía tây giáp Lào và Cam-pu-chia, phía bắc giáp Bắc Trung Bộ, phía nam giáp Đông Nam Bộ, phía đông là Biển Đông.
1. Địa hình (thể hiện bằng thang màu phân tầng độ cao): phía tây là khối núi, cao nguyên cao (màu cam – nâu, trên 500 – 2000 m) gồm dãy Trường Sơn Nam và các cao nguyên xếp tầng badan: cao nguyên Kon Tum, Pleiku, Đắk Lắk, Mơ Nông, Lâm Viên, Di Linh; nhiều đỉnh núi cao như Ngọc Linh (2 598 m), Chư Yang Sin (2 405 m), Bra-ian (1 864 m), Chư Pha (1 220 m). Phía đông là dải đồng bằng duyên hải nhỏ hẹp (màu xanh lá – vàng nhạt, dưới 200 m) bị các nhánh núi ăn ra sát biển chia cắt. Càng ra biển độ sâu tăng dần (thang màu xanh lam, dưới – 4 000 m).
2. Sông, hồ: vùng có nhiều sông bắt nguồn từ Tây Nguyên như sông Sê San, Krông Pô Kô, Ba, Đắk Krông, Đồng Nai, La Ngà, Cái, Thu Bồn… phần lớn ngắn, dốc; có các hồ lớn như Biển Hồ, hồ Ia Ly, hồ Lắk, hồ Sông Hinh, Đơn Dương, Đa Nhim, Tà Đùng (thuận lợi thuỷ điện, thuỷ lợi).
3. Bờ biển và biển đảo: đường bờ biển dài, khúc khuỷu, nhiều vũng vịnh kín gió (vịnh Đà Nẵng, Dung Quất, Xuân Đài, Vân Phong, Cam Ranh), nhiều bãi biển đẹp (Non Nước, Mỹ Khê, Sa Huỳnh, Đại Lãnh, Nha Trang, Mũi Né…) và các đảo, quần đảo: Cù Lao Chàm, đảo Lý Sơn, Phú Quý, hòn Tranh, quần đảo Hoàng Sa (TP Đà Nẵng), quần đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hoà). Dọc ven biển có nhiều kí hiệu bãi cá, bãi tôm (thế mạnh hải sản).
4. Rừng và vườn quốc gia: diện tích rừng lớn, nhiều kí hiệu rừng và vườn quốc gia (Chư Mom Ray, Kon Ka Kinh, Yok Đôn, Chư Yang Sin, Bidoup – Núi Bà…), có khu dự trữ sinh quyển thế giới.
5. Khoáng sản (theo chú giải và kí hiệu điểm mỏ): bô-xít tập trung ở các cao nguyên Tây Nguyên – Lâm Đồng (Tân Rai, Nhân Cơ, Măng Đen…); cát thuỷ tinh và ti-tan ven biển (Cam Ranh, Hàm Tân, Hồng Ngọc, Sư Tử Đen, Sư Tử Trắng); dầu khí ở thềm lục địa; ngoài ra có vàng (Bồng Miêu, Phước Sơn), nước khoáng (Vĩnh Hảo, Thạch Bích, Phú Ninh…), than đá, sắt.
Như vậy bản đồ cho thấy vùng có sự phân hoá rõ giữa khu vực đồi núi – cao nguyên ở phía tây (đất badan, rừng, thuỷ điện, bô-xít, cây công nghiệp lâu năm) và dải duyên hải – biển đảo ở phía đông (bãi tôm cá, vũng vịnh kín gió để xây cảng, bãi biển du lịch, cát thuỷ tinh, ti-tan, dầu khí); đồng thời đồng bằng nhỏ hẹp, nhiều sông ngắn dốc, địa hình chia cắt mạnh là những hạn chế cho phát triển kinh tế.
Gợi ý trả lời
Phân tích các thế mạnh và hạn chế đối với phát triển kinh tế vùng Duyên hải Nam Trung Bộ (dựa vào thông tin mục II và hình 28.1).
a) Thế mạnh
*Về vị trí địa lí:*
- Vùng kéo dài theo hướng bắc – nam, phía bắc giáp Bắc Trung Bộ, phía nam giáp Đông Nam Bộ, phía tây giáp Tây Nguyên (và các nước Lào, Cam-pu-chia), phía đông là Biển Đông rộng lớn.
- Là cầu nối giữa Bắc Trung Bộ với Đông Nam Bộ, giữa Tây Nguyên với Biển Đông; là cửa ngõ ra biển của Tây Nguyên. Vùng có nhiều tuyến giao thông huyết mạch (quốc lộ 1, đường sắt Bắc – Nam, các tuyến đông – tây, nhiều cảng biển, sân bay) → thuận lợi giao lưu, hợp tác phát triển kinh tế trong nước và quốc tế.
*Về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên:*
- Biển và bờ biển: đường bờ biển dài, khúc khuỷu, nhiều vũng, vịnh kín gió, nước sâu (Đà Nẵng, Dung Quất, Xuân Đài, Vân Phong, Cam Ranh) → xây dựng cảng biển, cảng nước sâu, phát triển giao thông vận tải biển. Vùng biển có nhiều bãi tôm, bãi cá, ngư trường rộng (giáp ngư trường Hoàng Sa – Trường Sa) → thế mạnh đánh bắt và nuôi trồng hải sản. Nhiều bãi biển đẹp (Non Nước, Mỹ Khê, Sa Huỳnh, Đại Lãnh, Nha Trang, Mũi Né…) cùng các đảo, quần đảo (Cù Lao Chàm, Lý Sơn, Phú Quý, Hoàng Sa, Trường Sa) → phát triển du lịch biển – đảo.
- Khoáng sản biển và ven biển: dầu khí ở thềm lục địa, cát thủy tinh, ti-tan (Cam Ranh, Hàm Tân…), điều kiện thuận lợi để làm muối (nắng nhiều, ít cửa sông). → phát triển công nghiệp khai khoáng, hóa chất, sản xuất muối.
- Đất và địa hình: dải đồng bằng duyên hải tuy nhỏ hẹp nhưng trồng được lương thực, cây công nghiệp hằng năm; vùng gò đồi phía tây thuận lợi chăn nuôi gia súc (bò, dê, cừu).
- Rừng: diện tích rừng tương đối lớn, nhiều vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển → cung cấp lâm sản và phát triển du lịch sinh thái.
- Sông ngòi: nhiều sông bắt nguồn từ sườn đông Trường Sơn, ngắn và dốc → có tiềm năng thủy điện (Sông Hinh, Vĩnh Sơn…), cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt.
*Về điều kiện kinh tế – xã hội:*
- Dân cư, nguồn lao động khá dồi dào, giàu kinh nghiệm đi biển, nuôi trồng – đánh bắt hải sản và phòng chống thiên tai.
- Có nhiều đô thị, trung tâm kinh tế ven biển (Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang…); hình thành các khu kinh tế ven biển (Chu Lai, Dung Quất, Nhơn Hội, Nam Phú Yên, Vân Phong…) thu hút đầu tư.
- Cơ sở hạ tầng, giao thông ngày càng được đầu tư nâng cấp; được hưởng nhiều chính sách ưu tiên phát triển kinh tế biển.
b) Hạn chế
- Thường xuyên chịu thiên tai: bão, áp thấp nhiệt đới, lũ lụt, lũ quét, hạn hán; một số nơi (Ninh Thuận, Bình Thuận) có hiện tượng khô hạn, hoang mạc hóa.
- Đồng bằng nhỏ hẹp, bị các nhánh núi ăn ra sát biển chia cắt mạnh, đất kém màu mỡ (nhiều cát, nghèo dinh dưỡng) → hạn chế phát triển nông nghiệp, trồng cây lương thực.
- Sông ngắn, dốc, mùa khô kéo dài gây thiếu nước cho sản xuất và sinh hoạt.
- Ở một số địa phương, cơ sở hạ tầng và nguồn vốn còn hạn chế, chất lượng nguồn lao động chưa đồng đều → ảnh hưởng tới khai thác các thế mạnh của vùng.
→ Nhìn chung, Duyên hải Nam Trung Bộ có nhiều thế mạnh nổi bật để phát triển kinh tế biển (giao thông – cảng biển, thủy sản, du lịch, khai khoáng, làm muối), song cũng gặp không ít khó khăn do thiên tai và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.