Giải Luyện tập trang 18 SGK Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Phân tích tác động của vị trí địa lí và hình dạng lãnh thổ tới đặc điểm khí hậu nước ta

a) Tác động của vị trí địa lí

- Vị trí nội chí tuyến bán cầu Bắc: Nước ta nằm hoàn toàn trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc, hằng năm nhận được lượng bức xạ mặt trời lớn, mọi nơi trong năm đều có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh. Vì vậy khí hậu nước ta mang tính chất nhiệt đới: tổng lượng bức xạ lớn, cân bằng bức xạ dương quanh năm, nền nhiệt độ cao (nhiệt độ trung bình năm trên $21^{\circ}C$ và tăng dần từ Bắc vào Nam), tổng số giờ nắng nhiều.

- Vị trí tiếp giáp Biển Đông – giáp vùng biển rộng lớn: Nước ta nằm sát Biển Đông, biển cung cấp nguồn ẩm dồi dào. Các khối khí di chuyển qua biển mang theo lượng hơi nước lớn vào đất liền, làm cho khí hậu nước ta có lượng mưa và độ ẩm lớn (lượng mưa trung bình năm từ $1500$ đến $2000$ mm, độ ẩm không khí trên $80\%$), làm dịu bớt tính chất khắc nghiệt (nóng, lạnh, khô) của khí hậu.

- Vị trí trong khu vực hoạt động của gió mùa châu Á: Nước ta nằm trong khu vực hoạt động điển hình của gió mùa châu Á nên khí hậu có tính chất gió mùa rõ rệt với hai mùa gió: gió mùa mùa đông (gió mùa Đông Bắc) lạnh khô rồi lạnh ẩm ở miền Bắc, và gió mùa mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều trên cả nước. Chính gió mùa đã phá vỡ tính chất đới của khí hậu nhiệt đới, tạo nên sự phân mùa.

b) Tác động của hình dạng lãnh thổ

- Lãnh thổ kéo dài theo chiều Bắc – Nam (khoảng $15$ vĩ độ, từ khoảng $8^{\circ}34'B$ đến $23^{\circ}23'B$): Sự kéo dài trên nhiều vĩ độ làm cho khí hậu có sự phân hóa theo chiều Bắc – Nam: miền Bắc có mùa đông lạnh (do còn chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc), miền Nam nóng quanh năm với hai mùa mưa – khô rõ rệt; nhiệt độ trung bình năm tăng dần từ Bắc vào Nam.

- Lãnh thổ hẹp ngang và tiếp giáp Biển Đông ở phía đông: Chiều ngang hẹp (nơi hẹp nhất chưa đầy $50$ km) giúp ảnh hưởng điều hòa của biển lan sâu vào đất liền, khiến khí hậu mang nhiều đặc tính hải dương, nền nhiệt – ẩm được điều hòa, không khô hạn như các vùng cùng vĩ độ ở Tây Á, Bắc Phi.

→ Như vậy, vị trí địa lí quy định tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa cơ bản của khí hậu, còn hình dạng lãnh thổ (kéo dài, hẹp ngang) làm cho khí hậu vừa chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển vừa phân hóa đa dạng theo chiều Bắc – Nam.