Giải Luyện tập 1 trang 40 SGK Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Nhận xét và giải thích sự biến động quy mô dân số và tỉ lệ tăng dân số nước ta giai đoạn 1979 – 2024 (dựa vào hình 7.1).

a) Về quy mô dân số

- *Nhận xét:* Quy mô dân số nước ta tăng liên tục qua các năm. Từ khoảng $52,7$ triệu người (1979) lên khoảng $101,3$ triệu người (2024), tức là sau 45 năm dân số tăng thêm gần $48,6$ triệu người, gấp khoảng $1,9$ lần. Trung bình mỗi năm dân số tăng thêm khoảng hơn 1 triệu người.
- *Giải thích:* Dân số tăng nhanh và liên tục chủ yếu do gia tăng dân số tự nhiên vẫn còn dương (số sinh lớn hơn số tử) trong suốt giai đoạn; nước ta lại có quy mô dân số đông và cơ cấu dân số trẻ nên số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ lớn, dẫn tới số trẻ sinh ra hằng năm nhiều (quán tính tăng dân số). Ngoài ra, điều kiện sống, y tế được cải thiện làm tỉ suất tử giảm, tuổi thọ tăng.

b) Về tỉ lệ (tỉ suất) tăng dân số

- *Nhận xét:* Tỉ lệ tăng dân số có xu hướng giảm dần qua các năm, từ mức cao trên $2\%$ (giai đoạn 1979) xuống còn dưới $1\%$ vào năm 2024. Tốc độ tăng dân số chậm lại rõ rệt, dù quy mô dân số tuyệt đối vẫn tăng. Tỉ lệ tăng giảm nhưng không đều, có những giai đoạn giảm nhanh hơn.
- *Giải thích:* Tỉ lệ tăng dân số giảm chủ yếu nhờ thực hiện có hiệu quả chính sách dân số – kế hoạch hóa gia đình, cùng với sự thay đổi nhận thức của người dân về hôn nhân và sinh đẻ (kết hôn muộn, sinh ít con), trình độ dân trí và mức sống được nâng cao, quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra mạnh → tỉ suất sinh giảm nhanh, kéo theo tỉ lệ tăng tự nhiên giảm.

Kết luận: Giai đoạn 1979 – 2024, dân số nước ta vẫn tăng về quy mô nhưng tốc độ tăng đã chậm lại, phản ánh nước ta đang trong giai đoạn chuyển sang mức sinh thấp và cơ cấu dân số đang biến đổi.