Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu 4 trang 15 SGK Hoá học 10

Bài 1. Thành phần của nguyên tử   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một loại nguyên tử nitrogen có 7 proton và 7 neutron trong hạt nhân. Dựa vào Bảng 1.1, hãy tính và so sánh:

a) Khối lượng hạt nhân với khối lượng nguyên tử.

b) Khối lượng hạt nhân với khối lượng vỏ nguyên tử.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 15 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 1.1. Khối lượng, điện tích của các loại hạt cấu tạo nên nguyên tử:

| Hạt | Kí hiệu | Khối lượng (kg) | Khối lượng (amu) | Điện tích (C) | Điện tích tương đối |
|---|---|---|---|---|---|
| Proton | p | 1,673⋅10−271{,}673 \cdot 10^{-27} | ≈1\approx 1 | +1,602⋅10−19+1{,}602 \cdot 10^{-19} | +1+1 |
| Neutron | n | 1,675⋅10−271{,}675 \cdot 10^{-27} | ≈1\approx 1 | 00 | 00 |
| Electron | e | 9,109⋅10−319{,}109 \cdot 10^{-31} | 11837≈0,00055\dfrac{1}{1837} \approx 0{,}00055 | −1,602⋅10−19-1{,}602 \cdot 10^{-19} | −1-1 |

Lời giải

Nguyên tử nitrogen có 7 proton, 7 neutron và (trung hoà về điện) 7 electron.

Dựa vào Bảng 1.1:
- Khối lượng 1 proton: mp=1,673⋅10−27m_p = 1{,}673 \cdot 10^{-27} kg
- Khối lượng 1 neutron: mn=1,675⋅10−27m_n = 1{,}675 \cdot 10^{-27} kg
- Khối lượng 1 electron: me=9,109⋅10−31m_e = 9{,}109 \cdot 10^{-31} kg

Khối lượng hạt nhân (gồm 7 proton và 7 neutron):

mhn=7mp+7mn=7⋅1,673⋅10−27+7⋅1,675⋅10−27m_{hn} = 7 m_p + 7 m_n = 7 \cdot 1{,}673 \cdot 10^{-27} + 7 \cdot 1{,}675 \cdot 10^{-27}
mhn=11,711⋅10−27+11,725⋅10−27=23,436⋅10−27≈2,3436⋅10−26 kgm_{hn} = 11{,}711 \cdot 10^{-27} + 11{,}725 \cdot 10^{-27} = 23{,}436 \cdot 10^{-27} \approx 2{,}3436 \cdot 10^{-26}\ \text{kg}

Khối lượng vỏ nguyên tử (gồm 7 electron):

mvo=7me=7⋅9,109⋅10−31=63,763⋅10−31≈6,3763⋅10−30 kgm_{vo} = 7 m_e = 7 \cdot 9{,}109 \cdot 10^{-31} = 63{,}763 \cdot 10^{-31} \approx 6{,}3763 \cdot 10^{-30}\ \text{kg}

Khối lượng nguyên tử (gồm hạt nhân và vỏ):

mnt=mhn+mvo=23,436⋅10−27+0,0063763⋅10−27≈23,442⋅10−27≈2,3442⋅10−26 kgm_{nt} = m_{hn} + m_{vo} = 23{,}436 \cdot 10^{-27} + 0{,}0063763 \cdot 10^{-27} \approx 23{,}442 \cdot 10^{-27} \approx 2{,}3442 \cdot 10^{-26}\ \text{kg}

a) So sánh khối lượng hạt nhân với khối lượng nguyên tử:

mhnmnt=23,436⋅10−2723,442⋅10−27≈0,99973≈1\frac{m_{hn}}{m_{nt}} = \frac{23{,}436 \cdot 10^{-27}}{23{,}442 \cdot 10^{-27}} \approx 0{,}99973 \approx 1

Vậy khối lượng hạt nhân ≈\approx khối lượng nguyên tử. Khối lượng của các electron ở vỏ rất nhỏ (chỉ chiếm khoảng 0,027%0{,}027\%), không đáng kể, nên có thể coi khối lượng nguyên tử tập trung hầu hết ở hạt nhân.

b) So sánh khối lượng hạt nhân với khối lượng vỏ nguyên tử:

mhnmvo=23,436⋅10−276,3763⋅10−30≈3675\frac{m_{hn}}{m_{vo}} = \frac{23{,}436 \cdot 10^{-27}}{6{,}3763 \cdot 10^{-30}} \approx 3675

Vậy khối lượng hạt nhân lớn hơn khối lượng vỏ nguyên tử khoảng 3675 lần. Điều này một lần nữa cho thấy khối lượng nguyên tử chủ yếu tập trung ở hạt nhân.

Đáp số

a) mhn≈2,3436⋅10−26m_{hn} \approx 2{,}3436 \cdot 10^{-26} kg ≈mnt≈2,3442⋅10−26\approx m_{nt} \approx 2{,}3442 \cdot 10^{-26} kg (xấp xỉ bằng nhau)b) mhn≈3675⋅mvom_{hn} \approx 3675 \cdot m_{vo} (hạt nhân nặng hơn vỏ khoảng 3675 lần)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.