Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu hỏi trang 34 SGK Hoá học 10

Bài 6. Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì và trong một nhóm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong bảng tuần hoàn, một số tính chất của nguyên tử và đơn chất biến đổi theo xu hướng nào trong một chu kì, trong một nhóm A? Vì sao?

Lời giải

a) Trong một chu kì (theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, từ trái sang phải):

- Bán kính nguyên tử giảm dần. Vì các nguyên tử trong cùng một chu kì có cùng số lớp electron, nhưng điện tích hạt nhân tăng dần nên lực hút giữa hạt nhân với các electron lớp ngoài cùng tăng, làm bán kính nguyên tử giảm.
- Độ âm điện tăng dần. Vì điện tích hạt nhân tăng và bán kính nguyên tử giảm nên khả năng hút electron của nguyên tử khi hình thành liên kết hoá học tăng.
- Tính kim loại giảm dần, tính phi kim tăng dần. Vì bán kính giảm và lực hút hạt nhân tăng nên nguyên tử càng khó nhường electron (tính kim loại giảm) và càng dễ nhận electron (tính phi kim tăng).

b) Trong một nhóm A (theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, từ trên xuống dưới):

- Bán kính nguyên tử tăng dần. Vì số lớp electron tăng dần nên bán kính nguyên tử tăng (dù điện tích hạt nhân cũng tăng, nhưng ảnh hưởng của việc tăng số lớp electron chiếm ưu thế).
- Độ âm điện giảm dần. Vì bán kính nguyên tử tăng, electron lớp ngoài cùng ở xa hạt nhân hơn nên khả năng hút electron giảm.
- Tính kim loại tăng dần, tính phi kim giảm dần. Vì bán kính tăng, lực hút của hạt nhân với electron lớp ngoài cùng yếu đi nên nguyên tử càng dễ nhường electron (tính kim loại tăng) và càng khó nhận electron (tính phi kim giảm).

Nguyên nhân chung: Các xu hướng biến đổi trên có tính tuần hoàn vì chúng phụ thuộc vào sự biến đổi tuần hoàn của cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố khi điện tích hạt nhân tăng dần.

Đáp số

Trong chu kì (trái → phải): bán kính giảm, độ âm điện tăng, tính kim loại giảm, tính phi kim tăngTrong nhóm A (trên → dưới): bán kính tăng, độ âm điện giảm, tính kim loại tăng, tính phi kim giảmNguyên nhân: do sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron lớp ngoài cùng khi điện tích hạt nhân tăng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.