Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu hỏi trang 64 SGK Hoá học 10

Bài 13. Liên kết hydrogen và tương tác van der Waals   Đã kiểm chéo

Đề bài

Ở áp suất khí quyển, nhiệt độ sôi của H2OH_2O là 100 °C, CH4CH_4 là −161,58 °C, H2SH_2S là −60,28 °C. Vì sao các chất trên có nhiệt độ sôi khác nhau?

Lời giải

Phân tích các loại tương tác giữa các phân tử

Nhiệt độ sôi của một chất phụ thuộc vào độ bền của lực tương tác giữa các phân tử: tương tác giữa các phân tử càng mạnh thì cần cung cấp càng nhiều năng lượng để tách các phân tử ra khỏi nhau, nên nhiệt độ sôi càng cao.

a) CH4CH_4 (nhiệt độ sôi −161,58 °C — thấp nhất)

Phân tử CH4CH_4 có cấu tạo đối xứng, là phân tử không phân cực. Giữa các phân tử CH4CH_4 chỉ tồn tại tương tác van der Waals (lực khuếch tán London) rất yếu. Vì lực liên kết giữa các phân tử yếu nhất nên CH4CH_4 có nhiệt độ sôi thấp nhất.

b) H2SH_2S (nhiệt độ sôi −60,28 °C — ở giữa)

Phân tử H2SH_2S có cấu tạo góc và phân cực (do S có độ âm điện lớn hơn H). Ngoài lực khuếch tán, giữa các phân tử H2SH_2S còn có tương tác lưỡng cực – lưỡng cực. Tuy nhiên hiệu độ âm điện giữa S và H nhỏ, S lại không đủ âm điện mạnh nên không tạo được liên kết hydrogen. Vì vậy lực tương tác giữa các phân tử H2SH_2S mạnh hơn CH4CH_4 nhưng yếu hơn nhiều so với H2OH_2O → nhiệt độ sôi cao hơn CH4CH_4 nhưng thấp hơn H2OH_2O.

c) H2OH_2O (nhiệt độ sôi 100 °C — cao nhất)

Trong phân tử H2OH_2O, nguyên tử O có độ âm điện lớn và còn cặp electron hóa trị riêng, nguyên tử H liên kết với O. Do đó giữa các phân tử H2OH_2O hình thành liên kết hydrogen (O−H⋯OO-H \cdots O). Liên kết hydrogen bền hơn nhiều so với tương tác van der Waals, làm cho các phân tử nước liên kết chặt chẽ với nhau. Vì vậy H2OH_2O có nhiệt độ sôi cao nhất.

Kết luận: Thứ tự nhiệt độ sôi tăng dần phù hợp với độ bền tăng dần của lực tương tác giữa các phân tử:

CH4  (chỉ có lực khuếch tán)<H2S  (lực lưỡng cực – lưỡng cực)<H2O  (liên kết hydrogen)CH_4 \; (\text{chỉ có lực khuếch tán}) < H_2S \; (\text{lực lưỡng cực – lưỡng cực}) < H_2O \; (\text{liên kết hydrogen})

Đáp số

CH₄ không phân cực, chỉ có tương tác van der Waals yếu → nhiệt độ sôi thấp nhấtH₂S phân cực, có tương tác lưỡng cực–lưỡng cực nhưng không tạo liên kết hydrogen → nhiệt độ sôi trung bìnhH₂O tạo được liên kết hydrogen bền → nhiệt độ sôi cao nhất

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.