Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu 8 trang 25 SGK Hoá học 10

Bài 3. Cấu trúc lớp vỏ electron của nguyên tử   Đã kiểm chéo

Đề bài

Silicon được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp: gốm, men sứ, thuỷ tinh, luyện thép, vật liệu bán dẫn,… Hãy biểu diễn cấu hình electron của nguyên tử silicon (Z = 14) theo ô orbital, chỉ rõ việc áp dụng các nguyên lí vững bền, nguyên lí Pauli và quy tắc Hund.

Lời giải

a) Viết cấu hình electron của nguyên tử silicon (Z = 14)

Nguyên tử Si có 14 electron. Theo nguyên lí vững bền, các electron được phân bố lần lượt vào các orbital có mức năng lượng từ thấp đến cao:

1s2 2s2 2p6 3s2 3p21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^2

b) Biểu diễn cấu hình electron theo ô orbital

Mỗi ô orbital được biểu diễn bằng một ô vuông; electron biểu diễn bằng mũi tên (↑ hoặc ↓).

- Lớp 1 (1 AO s): 1s1s: [↑↓]
- Lớp 2 (1 AO s, 3 AO p):
- 2s2s: [↑↓]
- 2p2p: [↑↓] [↑↓] [↑↓]
- Lớp 3 (1 AO s, 3 AO p):
- 3s3s: [↑↓]
- 3p3p: [↑ ] [↑ ] [ ]

Viết gọn theo hàng:

1s  [↑↓]2s  [↑↓]2p  [↑↓][↑↓][↑↓]3s  [↑↓]3p  [↑ ][↑ ][    ]1s\;[\uparrow\downarrow]\quad 2s\;[\uparrow\downarrow]\quad 2p\;[\uparrow\downarrow][\uparrow\downarrow][\uparrow\downarrow]\quad 3s\;[\uparrow\downarrow]\quad 3p\;[\uparrow\,][\uparrow\,][\;\;]

c) Giải thích việc áp dụng các nguyên lí và quy tắc

- Nguyên lí vững bền: Electron chiếm các orbital theo thứ tự mức năng lượng tăng dần: 1s→2s→2p→3s→3p1s \to 2s \to 2p \to 3s \to 3p. Nhờ đó 2 electron cuối cùng được điền vào phân lớp 3p3p (không điền vượt lên các phân lớp có năng lượng cao hơn).

- Nguyên lí Pauli: Mỗi ô orbital chỉ chứa tối đa 2 electron và khi đó hai electron phải có chiều tự quay ngược nhau (biểu diễn bằng hai mũi tên ngược chiều ↑↓). Vì vậy các orbital 1s,2s,2p,3s1s, 2s, 2p, 3s đã bão hoà đều được điền đủ cặp electron ↑↓.

- Quy tắc Hund: Trong cùng một phân lớp 3p3p (gồm 3 orbital có năng lượng bằng nhau), 2 electron được phân bố vào 2 orbital riêng rẽ và có chiều tự quay giống nhau (hai mũi tên ↑ cùng chiều) để tổng spin lớn nhất, thay vì ghép đôi vào cùng một orbital.

Kết quả: nguyên tử silicon có 2 electron độc thân ở phân lớp 3p3p.

Đáp số

Cấu hình: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^2; phân lớp 3p3p có 2 electron độc thân trên 2 orbital riêng rẽ cùng chiều spin

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.