Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu 9 trang 27 SGK Hoá học 10

Ôn tập chương 1. Cấu tạo nguyên tử   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nguyên tố X được dùng để chế tạo hợp kim nhẹ, bền, dùng trong nhiều lĩnh vực: hàng không, ô tô, xây dựng, hàng tiêu dùng,... Nguyên tố Y ở dạng YO43−\text{YO}_4^{3-}, đóng vai trò quan trọng trong các phân tử sinh học như DNA và RNA. Các tế bào sống sử dụng YO43−\text{YO}_4^{3-} để vận chuyển năng lượng. Nguyên tử của nguyên tố X có cấu hình electron kết thúc ở phân lớp 3p13p^1. Nguyên tử của nguyên tố Y có cấu hình electron kết thúc ở phân lớp 3p33p^3. Viết cấu hình electron nguyên tử của X và Y. Tính số electron trong các nguyên tử X và Y. Nguyên tố X và Y có tính kim loại hay phi kim?

Lời giải

Ý a) Viết cấu hình electron của X và Y

Điền electron theo thứ tự mức năng lượng rồi sắp xếp lại theo lớp:

- Nguyên tố X có cấu hình kết thúc ở phân lớp 3p13p^1:
X: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1X:\ 1s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^1

- Nguyên tố Y có cấu hình kết thúc ở phân lớp 3p33p^3:
Y: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3Y:\ 1s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^3

Ý

b) Tính số electron trong nguyên tử X và Y

Số electron bằng tổng số electron trên tất cả các phân lớp:

- X: 2+2+6+2+1=13X:\ 2+2+6+2+1 = 13 electron ⇒ZX=13\Rightarrow Z_X = 13 (nguyên tố nhôm, Al) — phù hợp với kim loại nhẹ, bền dùng trong hàng không, ô tô, xây dựng.
- Y: 2+2+6+2+3=15Y:\ 2+2+6+2+3 = 15 electron ⇒ZY=15\Rightarrow Z_Y = 15 (nguyên tố phosphorus, P) — phù hợp với ion PO43−\text{PO}_4^{3-} (phosphate) có trong DNA, RNA và dùng để vận chuyển năng lượng (ATP).

Ý

c) Tính kim loại hay phi kim

Dựa vào số electron ở lớp ngoài cùng (lớp thứ 3):

- XX có 3 electron lớp ngoài cùng (3s2 3p13s^2\,3p^1). Nguyên tử có 1, 2 hoặc 3 electron lớp ngoài cùng thường là kim loại ⇒\Rightarrow X là kim loại.
- YY có 5 electron lớp ngoài cùng (3s2 3p33s^2\,3p^3). Nguyên tử có 5, 6 hoặc 7 electron lớp ngoài cùng thường là phi kim ⇒\Rightarrow Y là phi kim.

Đáp số

X: 1s22s22p63s23p11s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^1; Y: 1s22s22p63s23p31s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^3X có 13 electron (Z = 13, Al); Y có 15 electron (Z = 15, P)X là kim loại; Y là phi kim

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.