Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Câu 6 trang 28 SGK Hoá học 11

Ôn tập chương 1. Cân bằng hoá học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xét phản ứng xảy ra trong lò luyện gang:
Fe2O3(s)+3CO(g)⇌2Fe(s)+3CO2(g)Fe_2O_3(s) + 3CO(g) \rightleftharpoons 2Fe(s) + 3CO_2(g) ΔrHo<0\Delta_r H^o < 0
Nêu các yếu tố (nồng độ, nhiệt độ, áp suất) cần tác động vào cân bằng trên để cân bằng chuyển dịch về bên phải (làm tăng hiệu suất của phản ứng).

Lời giải

Phân tích phản ứng

Phản ứng trong lò luyện gang:

Fe2O3(s)+3CO(g)⇌2Fe(s)+3CO2(g)ΔrHo<0Fe_2O_3(s) + 3CO(g) \rightleftharpoons 2Fe(s) + 3CO_2(g) \qquad \Delta_r H^o < 0

Đặc điểm cần lưu ý:
- Fe2O3Fe_2O_3 và FeFe là chất rắn → thay đổi lượng của chúng không làm chuyển dịch cân bằng.
- Chỉ có 2 chất khí là COCO (chất đầu) và CO2CO_2 (sản phẩm).
- Số mol khí hai vế bằng nhau: vế trái 3 mol khí (COCO), vế phải 3 mol khí (CO2CO_2).
- ΔrHo<0\Delta_r H^o < 0 → phản ứng thuận là phản ứng tỏa nhiệt.

Để tăng hiệu suất, cần làm cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận (sang phải). Xét từng yếu tố:

a) Nồng độ

Theo nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier, cân bằng chuyển dịch về phía làm giảm tác động:
- Tăng nồng độ COCO (tăng chất tham gia khí) → cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận.
- Giảm nồng độ CO2CO_2 (giảm sản phẩm khí, ví dụ liên tục dẫn khí CO2CO_2 ra khỏi lò) → cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận.

(Thêm hay bớt Fe2O3Fe_2O_3, FeFe vì là chất rắn nên không ảnh hưởng đến cân bằng.)

b) Nhiệt độ

Phản ứng thuận tỏa nhiệt (ΔrHo<0\Delta_r H^o < 0). Khi giảm nhiệt độ, cân bằng chuyển dịch theo chiều tỏa nhiệt, tức là chiều thuận → tăng hiệu suất.

(Tuy nhiên trong thực tế lò luyện gang vẫn cần nhiệt độ cao để phản ứng đủ nhanh; ở đây xét về mặt chuyển dịch cân bằng thì giảm nhiệt độ có lợi cho chiều thuận.)

c) Áp suất

Số mol khí ở hai vế bằng nhau (3 mol COCO ⇌ 3 mol CO2CO_2) nên thay đổi áp suất (nén hay giãn) không làm cân bằng chuyển dịch → không dùng yếu tố áp suất để tăng hiệu suất.

Kết luận: Để cân bằng chuyển dịch sang phải (tăng hiệu suất), cần tăng nồng độ CO và/hoặc giảm nồng độ CO₂, đồng thời giảm nhiệt độ; áp suất không có tác dụng vì số mol khí hai vế bằng nhau.

Đáp số

Nồng độ: tăng nồng độ COCO hoặc giảm nồng độ CO2CO_2 (chất rắn không ảnh hưởng)Nhiệt độ: giảm nhiệt độ (vì phản ứng thuận tỏa nhiệt)Áp suất: không ảnh hưởng vì số mol khí hai vế bằng nhau (3 mol = 3 mol)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.