Giải Vận dụng trang 32 SGK Hoá học 11
Đề bài
Sưu tầm một số hình ảnh để báo cáo, thuyết trình về ứng dụng của nitrogen trong thực tiễn. Sử dụng các tính chất vật lí và hoá học để giải thích cơ sở khoa học của các ứng dụng này.
Lời giải
Nitrogen () có nhiều ứng dụng trong thực tiễn. Dưới đây là một số ứng dụng tiêu biểu cùng cơ sở khoa học dựa trên tính chất vật lí và hoá học của nitrogen (theo SGK Hoá học 11 KNTT).
a) Bơm lốp ô tô, máy bay; tạo môi trường bảo quản
Người ta dùng khí nitrogen để bơm lốp xe tải, ô tô đua, máy bay và dùng làm khí bảo quản trong các túi thực phẩm (snack, cà phê...), trong các kho chứa hạt giống, hoa quả.
*Cơ sở khoa học:* Ở điều kiện thường, phân tử có liên kết ba rất bền (năng lượng liên kết lớn, khoảng ) nên nitrogen rất trơ về mặt hoá học, khó phản ứng với oxygen và các chất khác. Nhờ vậy nitrogen tạo môi trường khí trơ, ngăn quá trình oxi hoá, cháy nổ và sự phát triển của vi sinh vật, giúp bảo quản thực phẩm, chống oxi hoá lốp và tránh cháy.
b) Sản xuất ammonia () → phân đạm
Nitrogen là nguyên liệu để tổng hợp ammonia, từ đó sản xuất phân đạm, nitric acid...
*Cơ sở khoa học:* Dựa trên tính chất hoá học của nitrogen — ở nhiệt độ, áp suất cao và có xúc tác, nitrogen thể hiện tính oxi hoá, phản ứng với hydrogen:
Đây là cơ sở của công nghiệp sản xuất phân đạm cung cấp nguyên tố dinh dưỡng nitrogen cho cây trồng.
c) Tạo môi trường trơ trong luyện kim, điện tử, hàn cắt kim loại
*Cơ sở khoa học:* Cũng nhờ nitrogen trơ về mặt hoá học (liên kết ba bền), nó được bơm vào lò luyện kim, dây chuyền sản xuất linh kiện điện tử để ngăn kim loại nóng bị oxi hoá bởi oxygen không khí.
d) Nitrogen lỏng để bảo quản lạnh sâu
Nitrogen lỏng dùng bảo quản máu, tế bào, mẫu sinh học, tinh trùng, phôi, bảo quản thực phẩm đông lạnh nhanh.
*Cơ sở khoa học:* Dựa trên tính chất vật lí — nitrogen hoá lỏng ở nhiệt độ rất thấp (). Nitrogen lỏng rất lạnh và lại trơ về mặt hoá học nên dùng làm môi trường lạnh sâu để bảo quản mẫu vật mà không làm biến đổi hoá học mẫu.
Kết luận: Các ứng dụng của nitrogen đều bắt nguồn từ hai đặc điểm chính: về vật lí, nitrogen là chất khí không màu, không mùi, ít tan trong nước, hoá lỏng ở nhiệt độ rất thấp; về hoá học, do có liên kết ba bền nên ở điều kiện thường nitrogen khá trơ, chỉ hoạt động ở nhiệt độ cao (thể hiện cả tính oxi hoá và tính khử).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.