Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Hoạt động trang 8 SGK Hoá học 11

Bài 1. Khái niệm về cân bằng hoá học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xét phản ứng thuận nghịch: H2_2(g) + I2_2(g) ⇌\rightleftharpoons 2HI(g).
Số liệu về sự thay đổi số mol các chất trong bình phản ứng ở thí nghiệm 1 được trình bày trong Bảng 1.1 dưới đây:

Bảng 1.1. Số mol các chất trong bình phản ứng của thí nghiệm 1 thay đổi theo thời gian

| Thời gian (giây) | t0_0 | t1_1 | t2_2 | t3_3 | t4_4 | t5_5 | ... | t∞_\infty |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Số mol H2_2 | 1,0 | 0,6 | 0,4 | 0,3 | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,2 |
| Số mol I2_2 | 1,0 | 0,6 | 0,4 | 0,3 | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,2 |
| Số mol HI | 0 | 0,8 | 1,2 | 1,4 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 |

Thực hiện yêu cầu sau:

a) Vẽ đồ thị biểu diễn sự thay đổi số mol các chất theo thời gian.

b) Từ đồ thị, nhận xét về sự thay đổi số mol của các chất theo thời gian.

c) Viết biểu thức định luật tác dụng khối lượng đối với phản ứng thuận và phản ứng nghịch, từ đó dự đoán sự thay đổi tốc độ của mỗi phản ứng theo thời gian (biết các phản ứng này đều là phản ứng đơn giản).

d) Bắt đầu từ thời điểm nào thì số mol các chất trong hệ phản ứng không thay đổi nữa?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 8 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 1.1 ghi số mol của các chất H2_2, I2_2 và HI trong bình phản ứng của thí nghiệm 1 thay đổi theo thời gian. Tại các thời điểm t0_0, t1_1, t2_2, t3_3, t4_4, t5_5, ... , t∞_\infty: số mol H2_2 lần lượt là 1,0; 0,6; 0,4; 0,3; 0,2; 0,2; 0,2; 0,2 (mol); số mol I2_2 lần lượt là 1,0; 0,6; 0,4; 0,3; 0,2; 0,2; 0,2; 0,2 (mol); số mol HI lần lượt là 0; 0,8; 1,2; 1,4; 1,6; 1,6; 1,6; 1,6 (mol).

Lời giải

a) Vẽ đồ thị

Dùng trục hoành là thời gian (t0_0, t1_1, t2_2, t3_3, t4_4, t5_5, …), trục tung là số mol (mol). Vẽ ba đường:

- Đường số mol H2_2 đi qua các điểm: 1,0 → 0,6 → 0,4 → 0,3 → 0,2 → 0,2 → 0,2 (đường đi xuống rồi nằm ngang ở mức 0,2).
- Đường số mol I2_2 trùng với đường H2_2 (cùng giá trị 1,0 → 0,6 → 0,4 → 0,3 → 0,2 → 0,2 → 0,2).
- Đường số mol HI đi qua các điểm: 0 → 0,8 → 1,2 → 1,4 → 1,6 → 1,6 → 1,6 (đường đi lên rồi nằm ngang ở mức 1,6).

Từ thời điểm t4_4 trở đi, cả ba đường đều là các đoạn nằm ngang (số mol không đổi).

b) Nhận xét sự thay đổi số mol theo thời gian

- Số mol H2_2 và I2_2 (chất đầu) giảm dần theo thời gian, từ 1,0 mol xuống 0,2 mol.
- Số mol HI (sản phẩm) tăng dần theo thời gian, từ 0 lên 1,6 mol.
- Số mol H2_2 luôn bằng số mol I2_2 (vì phản ứng tiêu thụ hai chất này theo tỉ lệ 1 : 1).
- Đến một thời điểm (t4_4) thì số mol của cả ba chất không đổi nữa, các đường biểu diễn trở thành nằm ngang.

c) Biểu thức định luật tác dụng khối lượng và dự đoán tốc độ

Vì các phản ứng là phản ứng đơn giản nên:

- Phản ứng thuận: H2_2(g) + I2_2(g) →\rightarrow 2HI(g)

vt=kt⋅CH2⋅CI2v_t = k_t \cdot C_{H_2} \cdot C_{I_2}

- Phản ứng nghịch: 2HI(g) →\rightarrow H2_2(g) + I2_2(g)

vn=kn⋅CHI2v_n = k_n \cdot C_{HI}^2

Dự đoán sự thay đổi tốc độ theo thời gian:

- Theo thời gian, nồng độ (số mol) H2_2 và I2_2 giảm nên tốc độ phản ứng thuận vtv_t giảm dần.
- Theo thời gian, nồng độ (số mol) HI tăng nên tốc độ phản ứng nghịch vnv_n tăng dần.
- Đến khi vt=vnv_t = v_n thì số mol các chất không thay đổi nữa (hệ đạt trạng thái cân bằng).

d) Thời điểm số mol các chất không thay đổi nữa

Từ bảng số liệu, kể từ thời điểm t4_4 thì số mol các chất (H2_2 = I2_2 = 0,2 mol; HI = 1,6 mol) giữ nguyên không đổi ở các thời điểm t5_5, …, t∞_\infty.

Vậy bắt đầu từ t4_4, số mol các chất trong hệ phản ứng không thay đổi nữa (hệ đạt trạng thái cân bằng).

Đáp số

a) Đồ thị: đường H2_2 và I2_2 giảm từ 1,0 xuống 0,2 mol rồi nằm ngang; đường HI tăng từ 0 lên 1,6 mol rồi nằm ngang (H2_2 trùng I2_2)b) H2_2, I2_2 giảm dần; HI tăng dần; đến t4_4 số mol các chất không đổic) vt=kt⋅CH2⋅CI2v_t = k_t \cdot C_{H_2} \cdot C_{I_2} (giảm dần); vn=kn⋅CHI2v_n = k_n \cdot C_{HI}^2 (tăng dần); đến khi vt=vnv_t = v_n thì cân bằngd) Từ thời điểm t4_4

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.