Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu 9 trang 13 SGK Hoá học 12

Bài 2. Lipid   Đã kiểm

Đề bài

Viết phương trình hoá học của phản ứng hydrogen hoá chất béo được tạo thành từ glycerol và linoleic acid.

Lời giải

Bước 1. Xác định công thức của linoleic acid

Linoleic acid là acid béo không no, phân tử có 2 liên kết đôi C=C ở gốc hydrocarbon:

$$C_{17}H_{31}COOH \quad (C_{18}H_{32}O_2)$$

So với stearic acid no $C_{17}H_{35}COOH$ thì gốc $C_{17}H_{31}-$ thiếu 4 nguyên tử H, ứng với 2 liên kết đôi C=C.

Bước 2. Xác định chất béo tạo thành

Chất béo (triester) tạo bởi glycerol $C_3H_5(OH)_3$ và linoleic acid là trilinolein:

$$(C_{17}H_{31}COO)_3C_3H_5$$

Mỗi phân tử gồm 3 gốc linoleate, mỗi gốc có 2 liên kết đôi C=C, nên cả phân tử có 6 liên kết đôi C=C.

Bước 3. Phản ứng hydrogen hoá

Mỗi liên kết đôi C=C cộng 1 phân tử $H_2$ (xúc tác Ni, đun nóng), nên 1 phân tử trilinolein cộng 6 phân tử $H_2$ chuyển thành chất béo no tristearin:

$$(C_{17}H_{31}COO)_3C_3H_5 + 6H_2 \xrightarrow{Ni,\;t^\circ} (C_{17}H_{35}COO)_3C_3H_5$$

Trilinolein (chất béo lỏng, không no) chuyển thành tristearin (chất béo rắn, no).

Kiểm tra: mỗi gốc $C_{17}H_{31}-$ cộng 4H thành $C_{17}H_{35}-$; 3 gốc × 4H = 12H = 6$H_2$. ✓

Đáp số

$(C_{17}H_{31}COO)_3C_3H_5 + 6H_2 \xrightarrow{Ni,\;t^\circ} (C_{17}H_{35}COO)_3C_3H_5$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.