Giải Câu hỏi trang 15 SGK Hoá học 12

Lời giải

Phân tử xà phòng (muối natri/kali của axit béo, ví dụ $C_{17}H_{35}COONa$) và chất giặt rửa tổng hợp (ví dụ $C_{12}H_{25}OSO_3Na$) đều có cấu tạo gồm hai phần với tính chất trái ngược nhau:

- Đầu phân cực, ưa nước (háo nước): là nhóm $-COO^-$ (ở xà phòng) hoặc nhóm $-OSO_3^-$ (ở chất giặt rửa). Phần này tan tốt trong nước.
- Đuôi không phân cực, kị nước (ưa dầu mỡ): là gốc hydrocarbon mạch dài, ví dụ $C_{17}H_{35}-$ hoặc $C_{12}H_{25}-$. Phần này không tan trong nước nhưng tan tốt trong dầu mỡ, chất bẩn.

Cơ chế làm sạch:

a) Các vết bẩn trên quần áo, dầu mỡ ở chén bát thường là chất không tan trong nước. Khi giặt rửa, đuôi kị nước của phân tử xà phòng/chất giặt rửa thâm nhập và bám vào vết dầu mỡ, còn đầu ưa nước hướng ra ngoài phía nước.

b) Nhờ vậy, các phân tử xà phòng/chất giặt rửa bao bọc, chia nhỏ vết dầu mỡ thành những hạt rất nhỏ được phân tán vào nước (tạo thành nhũ tương). Các hạt dầu mỡ này không bám trở lại bề mặt vải, chén bát mà bị cuốn trôi theo dòng nước.

Kết luận: Nhờ cấu tạo phân tử có một đầu ưa nước và một đuôi ưa dầu mỡ, xà phòng và chất giặt rửa có khả năng làm giảm sức căng bề mặt, bao bọc và phân tán vết bẩn dầu mỡ vào nước nên loại bỏ được chúng khỏi quần áo, chén bát.

Đáp số