Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu 4 trang 9 SGK Hoá học 12

Bài 1. Ester   Đã kiểm chéo

Đề bài

Em hãy so sánh điểm giống nhau và khác nhau của phản ứng thuỷ phân ester CH3COOCH3CH_3COOCH_3 trong môi trường acid và môi trường base.

Lời giải

Hai phương trình thuỷ phân của ester CH3COOCH3CH_3COOCH_3 (methyl acetate):

- Trong môi trường acid (xúc tác H2SO4H_2SO_4 loãng, đun nóng) — phản ứng thuận nghịch:

CH3COOCH3+H2O⇌H2SO4toCH3COOH+CH3OHCH_3COOCH_3 + H_2O \underset{t^o}{\overset{H_2SO_4}{\rightleftharpoons}} CH_3COOH + CH_3OH

- Trong môi trường base (dung dịch NaOHNaOH, đun nóng) — phản ứng một chiều (phản ứng xà phòng hoá):

CH3COOCH3+NaOH→toCH3COONa+CH3OHCH_3COOCH_3 + NaOH \xrightarrow{t^o} CH_3COONa + CH_3OH

a) Điểm giống nhau:
- Đều là phản ứng thuỷ phân, phá vỡ liên kết ester −COO−-COO- trong phân tử.
- Đều cần đun nóng.
- Đều tạo ra ancol (alcohol) là CH3OHCH_3OH (methanol).

b) Điểm khác nhau:

| Tiêu chí | Môi trường acid | Môi trường base |
|---|---|---|
| Tác nhân/xúc tác | H2OH_2O, xúc tác acid H2SO4H_2SO_4 | dung dịch NaOHNaOH |
| Chiều phản ứng | Thuận nghịch (không hoàn toàn) | Một chiều (xảy ra hoàn toàn) |
| Sản phẩm (ngoài ancol) | Acid carboxylic CH3COOHCH_3COOH | Muối CH3COONaCH_3COONa |

Nhận xét: Thuỷ phân trong môi trường acid là phản ứng nghịch của phản ứng ester hoá nên thuận nghịch; còn thuỷ phân trong môi trường base (xà phòng hoá) xảy ra một chiều, triệt để vì tạo muối bền.

Đáp số

Giống: cùng thuỷ phân phá liên kết ester, cùng đun nóng, cùng tạo ancol CH3OHCH_3OHKhác: acid → thuận nghịch, tạo CH3COOHCH_3COOH; base → một chiều, tạo muối CH3COONaCH_3COONa

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.