Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu 7 trang 9 SGK Hoá học 12

Bài 1. Ester   Đã kiểm chéo

Đề bài

Isoamyl acetate có mùi thơm đặc trưng của chuối chín nên còn được gọi là dầu chuối. Khi đun nóng hỗn hợp gồm 16,2 g acetic acid và 15,2 g isoamyl alcohol ((CH3)2CHCH2CH2OH(CH_3)_2CHCH_2CH_2OH) với xúc tác là H2SO4H_2SO_4 đặc, thu được 14,16 g dầu chuối. Tính hiệu suất của phản ứng điều chế dầu chuối trên.

Lời giải

Phương trình phản ứng ester hoá (xúc tác H2SO4H_2SO_4 đặc, đun nóng):

CH3COOH+(CH3)2CHCH2CH2OH→H2SO4 đ, toCH3COOCH2CH2CH(CH3)2+H2OCH_3COOH + (CH_3)_2CHCH_2CH_2OH \xrightarrow{H_2SO_4\ đ,\ t^o} CH_3COOCH_2CH_2CH(CH_3)_2 + H_2O

Bước 1. Tính số mol các chất ban đầu.

- Acetic acid CH3COOHCH_3COOH có M=60M = 60 g/mol:
nCH3COOH=16,260=0,27 moln_{CH_3COOH} = \dfrac{16,2}{60} = 0,27\ \text{mol}
- Isoamyl alcohol (CH3)2CHCH2CH2OH(CH_3)_2CHCH_2CH_2OH (tức C5H12OC_5H_{12}O) có M=88M = 88 g/mol:
nalcohol=15,288=0,1727 moln_{alcohol} = \dfrac{15,2}{88} = 0,1727\ \text{mol}

Bước 2. Xác định chất phản ứng hết (chất thiếu).

Theo phương trình, acid và alcohol phản ứng theo tỉ lệ 1:11:1. So sánh:
nCH3COOH=0,27 mol>nalcohol=0,1727 moln_{CH_3COOH} = 0,27\ \text{mol} > n_{alcohol} = 0,1727\ \text{mol}

Vậy acetic acid dư, isoamyl alcohol phản ứng hết. Hiệu suất tính theo isoamyl alcohol.

Bước 3. Tính lượng ester (dầu chuối) theo lí thuyết.

Isoamyl acetate CH3COOCH2CH2CH(CH3)2CH_3COOCH_2CH_2CH(CH_3)_2 (tức C7H14O2C_7H_{14}O_2) có M=130M = 130 g/mol. Nếu alcohol phản ứng hết:
nester (lt)=nalcohol=0,1727 moln_{ester\,(lt)} = n_{alcohol} = 0,1727\ \text{mol}
mester (lt)=0,1727×130=22,45 gm_{ester\,(lt)} = 0,1727 \times 130 = 22,45\ \text{g}

Bước 4. Tính hiệu suất phản ứng.

Khối lượng ester thực tế thu được là 14,1614,16 g, nên:
H=mester (tt)mester (lt)×100%=14,1622,45×100%≈63,06%H = \dfrac{m_{ester\,(tt)}}{m_{ester\,(lt)}} \times 100\% = \dfrac{14,16}{22,45} \times 100\% \approx 63,06\%

(Cách khác: nester (tt)=14,16130=0,1089n_{ester\,(tt)} = \dfrac{14,16}{130} = 0,1089 mol, suy ra H=0,10890,1727×100%≈63,06%H = \dfrac{0,1089}{0,1727} \times 100\% \approx 63,06\% — cùng kết quả.)

Kết luận: Hiệu suất phản ứng điều chế dầu chuối khoảng 63%63\%.

Đáp số

H ≈ 63,06% (≈ 63%)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.