Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Hoạt động trang 72 SGK Hoá học 12

Bài 15. Thế điện cực và nguồn điện hoá học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nghiên cứu về chiều phản ứng giữa các cặp oxi hoá – khử
Xét hai phản ứng oxi hoá – khử sau:
Zn+Cu2+⟶Zn2++CuZn + Cu^{2+} \longrightarrow Zn^{2+} + Cu (1)
Cu+2Ag+⟶Cu2++2AgCu + 2Ag^{+} \longrightarrow Cu^{2+} + 2Ag (2)
1. Dựa vào Bảng 15.1, so sánh thế điện cực chuẩn của các cặp oxi hoá – khử: Zn2+/ZnZn^{2+}/Zn với Cu2+/CuCu^{2+}/Cu; Cu2+/CuCu^{2+}/Cu với Ag+/AgAg^{+}/Ag.
2. Chỉ ra chất khử mạnh hơn và chất oxi hoá mạnh hơn trong mỗi phản ứng.
3. Dựa vào giá trị thế điện cực chuẩn, rút ra nhận xét chung về chiều phản ứng giữa các cặp oxi hoá – khử ở trên.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 72 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 15.1. Giá trị thế điện cực chuẩn EoE^o (đơn vị V) của một số cặp oxi hoá – khử, xếp theo chiều thế điện cực chuẩn tăng dần (tính oxi hoá của dạng oxi hoá tăng dần, tính khử của dạng khử giảm dần từ trên xuống):

| Nguyên tố | Bán phản ứng | Thế điện cực chuẩn EoE^o (V) |
|---|---|---|
| Li | Li++1e⇌LiLi^+ + 1e \rightleftharpoons Li | −3,040-3,040 |
| K | K++1e⇌KK^+ + 1e \rightleftharpoons K | −2,924-2,924 |
| Ba | Ba2++2e⇌BaBa^{2+} + 2e \rightleftharpoons Ba | −2,92-2,92 |
| Ca | Ca2++2e⇌CaCa^{2+} + 2e \rightleftharpoons Ca | −2,84-2,84 |
| Na | Na++1e⇌NaNa^+ + 1e \rightleftharpoons Na | −2,713-2,713 |
| Mg | Mg2++2e⇌MgMg^{2+} + 2e \rightleftharpoons Mg | −2,356-2,356 |
| Al | Al3++3e⇌AlAl^{3+} + 3e \rightleftharpoons Al | −1,676-1,676 |
| Zn | Zn2++2e⇌ZnZn^{2+} + 2e \rightleftharpoons Zn | −0,762-0,762 |
| Cr | Cr3++3e⇌CrCr^{3+} + 3e \rightleftharpoons Cr | −0,74-0,74 |
| Fe | Fe2++2e⇌FeFe^{2+} + 2e \rightleftharpoons Fe | −0,44-0,44 |
| H2H_2 | 2H2O+2e⇌H2+2OH−2H_2O + 2e \rightleftharpoons H_2 + 2OH^- | −0,414-0,414 (tại pH = 7) |
| Cd | Cd2++2e⇌CdCd^{2+} + 2e \rightleftharpoons Cd | −0,403-0,403 |
| Ni | Ni2++2e⇌NiNi^{2+} + 2e \rightleftharpoons Ni | −0,257-0,257 |
| Sn | Sn2++2e⇌SnSn^{2+} + 2e \rightleftharpoons Sn | −0,137-0,137 |
| Pb | Pb2++2e⇌PbPb^{2+} + 2e \rightleftharpoons Pb | −0,126-0,126 |
| H2H_2 | 2H++2e⇌H22H^+ + 2e \rightleftharpoons H_2 | 0,0000,000 |
| Cu | Cu2++2e⇌CuCu^{2+} + 2e \rightleftharpoons Cu | +0,340+0,340 |
| Fe | Fe3++1e⇌Fe2+Fe^{3+} + 1e \rightleftharpoons Fe^{2+} | +0,771+0,771 |
| Ag | Ag++1e⇌AgAg^+ + 1e \rightleftharpoons Ag | +0,799+0,799 |
| Hg | Hg2++2e⇌HgHg^{2+} + 2e \rightleftharpoons Hg | +0,853+0,853 |
| Br | Br2(aq)+2e⇌2Br−Br_2(aq) + 2e \rightleftharpoons 2Br^- | +1,087+1,087 |
| O | O2+4H++4e⇌2H2OO_2 + 4H^+ + 4e \rightleftharpoons 2H_2O | +1,229+1,229 |
| Cl | Cl2(aq)+2e⇌2Cl−Cl_2(aq) + 2e \rightleftharpoons 2Cl^- | +1,358+1,358 |
| Au | Au3++3e⇌AuAu^{3+} + 3e \rightleftharpoons Au | +1,52+1,52 |

Các giá trị cần cho bài: EZn2+/Zno=−0,762E^o_{Zn^{2+}/Zn} = -0,762 V; ECu2+/Cuo=+0,340E^o_{Cu^{2+}/Cu} = +0,340 V; EAg+/Ago=+0,799E^o_{Ag^+/Ag} = +0,799 V.

Lời giải

1. So sánh thế điện cực chuẩn của các cặp oxi hoá – khử

Dựa vào Bảng 15.1, ta có các giá trị:
EZn2+/Zno=−0,762E^o_{Zn^{2+}/Zn} = -0,762 V; ECu2+/Cuo=+0,340E^o_{Cu^{2+}/Cu} = +0,340 V; EAg+/Ago=+0,799E^o_{Ag^+/Ag} = +0,799 V.

a) So sánh cặp Zn2+/ZnZn^{2+}/Zn với Cu2+/CuCu^{2+}/Cu:
EZn2+/Zno=−0,762 V<ECu2+/Cuo=+0,340 VE^o_{Zn^{2+}/Zn} = -0,762\text{ V} < E^o_{Cu^{2+}/Cu} = +0,340\text{ V}
Vậy thế điện cực chuẩn của cặp Zn2+/ZnZn^{2+}/Zn nhỏ hơn cặp Cu2+/CuCu^{2+}/Cu.

b) So sánh cặp Cu2+/CuCu^{2+}/Cu với Ag+/AgAg^+/Ag:
ECu2+/Cuo=+0,340 V<EAg+/Ago=+0,799 VE^o_{Cu^{2+}/Cu} = +0,340\text{ V} < E^o_{Ag^+/Ag} = +0,799\text{ V}
Vậy thế điện cực chuẩn của cặp Cu2+/CuCu^{2+}/Cu nhỏ hơn cặp Ag+/AgAg^+/Ag.

2. Chất khử mạnh hơn và chất oxi hoá mạnh hơn trong mỗi phản ứng

Quy luật: cặp oxi hoá – khử có thế điện cực chuẩn càng nhỏ thì dạng khử (kim loại) có tính khử càng mạnh; cặp có thế điện cực chuẩn càng lớn thì dạng oxi hoá (ion kim loại) có tính oxi hoá càng mạnh.

a) Phản ứng (1): Zn+Cu2+⟶Zn2++CuZn + Cu^{2+} \longrightarrow Zn^{2+} + Cu
Vì EZn2+/Zno<ECu2+/CuoE^o_{Zn^{2+}/Zn} < E^o_{Cu^{2+}/Cu} nên:
- Chất khử mạnh hơn là ZnZn (dạng khử của cặp có thế nhỏ hơn).
- Chất oxi hoá mạnh hơn là Cu2+Cu^{2+} (dạng oxi hoá của cặp có thế lớn hơn).

b) Phản ứng (2): Cu+2Ag+⟶Cu2++2AgCu + 2Ag^+ \longrightarrow Cu^{2+} + 2Ag
Vì ECu2+/Cuo<EAg+/AgoE^o_{Cu^{2+}/Cu} < E^o_{Ag^+/Ag} nên:
- Chất khử mạnh hơn là CuCu (dạng khử của cặp có thế nhỏ hơn).
- Chất oxi hoá mạnh hơn là Ag+Ag^+ (dạng oxi hoá của cặp có thế lớn hơn).

3. Nhận xét chung về chiều phản ứng

Qua hai phản ứng trên, ta thấy phản ứng oxi hoá – khử giữa hai cặp oxi hoá – khử xảy ra theo chiều: dạng khử của cặp có thế điện cực chuẩn nhỏ hơn phản ứng với dạng oxi hoá của cặp có thế điện cực chuẩn lớn hơn, tạo thành dạng oxi hoá và dạng khử mới (có tính oxi hoá và tính khử yếu hơn).

Nói cách khác, chất oxi hoá mạnh hơn (thuộc cặp có EoE^o lớn hơn) sẽ oxi hoá chất khử mạnh hơn (thuộc cặp có EoE^o nhỏ hơn). Đây chính là quy tắc alpha (α): khi sắp các cặp theo chiều EoE^o tăng dần, phản ứng tự diễn ra theo chiều mũi tên đi từ chất khử của cặp bên trên (thế nhỏ) đến chất oxi hoá của cặp bên dưới (thế lớn).

Đáp số

EZn2+/Zno=−0,762<ECu2+/Cuo=+0,340<EAg+/Ago=+0,799E^o_{Zn^{2+}/Zn} = -0,762 < E^o_{Cu^{2+}/Cu} = +0,340 < E^o_{Ag^+/Ag} = +0,799 (V)PƯ(1): chất khử mạnh hơn là Zn, chất oxi hoá mạnh hơn là Cu2+Cu^{2+}; PƯ(2): chất khử mạnh hơn là Cu, chất oxi hoá mạnh hơn là Ag+Ag^+Phản ứng xảy ra theo chiều: dạng khử của cặp có EoE^o nhỏ hơn phản ứng với dạng oxi hoá của cặp có EoE^o lớn hơn (quy tắc alpha)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.