Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Hoạt động trang 111 SGK Hoá học 12

Bài 24. Nguyên tố nhóm IA   Đã kiểm chéo

Đề bài

Lithium, sodium, potassium tác dụng với nước, chlorine, oxygen

Ba thí nghiệm về phản ứng của lithium, sodium, potassium với nước, chlorine, oxygen đã được thực hiện và quan sát thấy các hiện tượng như được mô tả dưới đây:

Hoá chất: kim loại lithium, sodium, potassium, nước.

Dụng cụ: 3 bình tam giác đựng khí oxygen, 3 bình tam giác đựng khí chlorine, 3 chậu thuỷ tinh, muôi sắt, dao, kẹp sắt.

Thí nghiệm 1: Tác dụng với nước

Tiến hành:

Cho mỗi mẫu kim loại vào một chậu thuỷ tinh chứa nước, hiện tượng xảy ra được ghi lại ở Bảng 24.3.

Thực hiện các yêu cầu sau:

a) So sánh mức độ phản ứng của Li, Na, K với nước.

b) Viết phương trình hoá học của các phản ứng xảy ra. Nêu cách nhận biết môi trường của các dung dịch sau phản ứng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 111 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 24.3. Hiện tượng phản ứng của Li, Na, K với nước:

| Kim loại | Hiện tượng |
|---|---|
| Li | Mẫu kim loại chuyển động chậm trên mặt nước. |
| Na | Mẫu kim loại trở thành khối cầu, chạy nhanh trên mặt nước. |
| K | Mẫu kim loại cháy, kèm tiếng nổ nhẹ. |

Lời giải

a) So sánh mức độ phản ứng của Li, Na, K với nước

Dựa vào hiện tượng ở Bảng 24.3:
- Li: mẫu kim loại chỉ chuyển động chậm trên mặt nước → phản ứng xảy ra chậm, êm dịu nhất.
- Na: mẫu kim loại nóng chảy thành khối cầu, chạy nhanh trên mặt nước → phản ứng mạnh hơn, toả nhiều nhiệt (đủ làm nóng chảy kim loại).
- K: mẫu kim loại cháy kèm tiếng nổ nhẹ → phản ứng mạnh nhất, toả nhiều nhiệt làm khí hydrogen sinh ra bốc cháy.

→ Mức độ (khả năng) phản ứng với nước tăng dần theo thứ tự:
Li<Na<KLi < Na < K

Điều này phù hợp với quy luật biến đổi tính kim loại trong nhóm IA: đi từ trên xuống dưới, bán kính nguyên tử tăng, năng lượng ion hoá giảm nên kim loại càng dễ nhường electron, tính khử (mức độ hoạt động) càng mạnh.

b) Phương trình hoá học và cách nhận biết môi trường của dung dịch sau phản ứng

Các kim loại nhóm IA đều khử nước giải phóng khí hydrogen và tạo thành dung dịch hydroxide (base tan):

2Li+2H2O→2LiOH+H2↑2Li + 2H_2O \rightarrow 2LiOH + H_2\uparrow

2Na+2H2O→2NaOH+H2↑2Na + 2H_2O \rightarrow 2NaOH + H_2\uparrow

2K+2H2O→2KOH+H2↑2K + 2H_2O \rightarrow 2KOH + H_2\uparrow

Dung dịch thu được sau phản ứng (LiOH, NaOH, KOH) đều là dung dịch base, có môi trường kiềm.

*Cách nhận biết môi trường:* Nhỏ vài giọt dung dịch sau phản ứng lên giấy quỳ tím thì quỳ tím chuyển sang màu xanh; hoặc nhỏ vài giọt dung dịch phenolphthalein vào thì dung dịch chuyển sang màu hồng. Điều đó chứng tỏ các dung dịch sau phản ứng đều có môi trường base (kiềm).

Đáp số

Mức độ phản ứng tăng dần: Li < Na < KTạo LiOH, NaOH, KOH + H₂; dung dịch có môi trường base: quỳ tím → xanh (hoặc phenolphthalein → hồng)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.